Kies het programma dat je nodig hebt
Programma I toetst Nederlands op B1. Programma II toetst Nederlands op B2. Kies het niveau dat je inburgeringsplan, opleiding of werkgever vraagt. Beide programma’s hebben vier onderdelen en kosten € 200 in 2026. Een B1-diploma voldoet aan de taalvoorwaarde voor naturalisatie: Nederlander worden.
Welk niveau moet je doen?
Je inburgeringsplan, school of werkgever kan een niveau voorschrijven. Ga vóór je aanmelding na welke eisen voor je gelden.
Moet je inburgeren volgens de Wet inburgering 2021? Dan maakt je gemeente samen met je een persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP). Daarin staan je leerroute en je examens. DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) legt de routes uit in het overzicht van de inburgering (Externe website, opent in een nieuw tabblad):
- De B1-route vraagt normaal om taalexamens op B1. Is B1 te moeilijk na minstens 600 uur taalles? Vraag je gemeente of je de examens op A2 mag doen.
- De onderwijsroute vraagt om taalexamens op B1 of B2. In je PIP staat welk niveau je moet doen.
- In de Z-route (zelfredzaamheidsroute) leer je Nederlands op A1. Je doet in deze route geen Staatsexamen NT2.
In je PIP of in Mijn Inburgering zie je welke examens je moet doen. Val je onder de Wet inburgering 2013? Controleer dan je examens in Mijn Inburgering. Vraag je gemeente om advies als je plan en je school verschillende niveaus noemen.
Heb je de nationaliteit van een EU-land (Europese Unie), Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland? Dan hoef je niet verplicht in te burgeren. Een school kan wel een NT2-diploma vragen. Controleer daarom de toelatingseis van je opleiding.
Wil je een opleiding volgen? Vraag je school welk diploma je nodig hebt. Het CvTE (College voor Toetsen en Examens) maakt het examen. Volgens de uitleg van het CvTE over het NT2-diploma (Externe website, opent in een nieuw tabblad) is dit diploma vaak nodig voor toelating. Je school bepaalt zelf de eisen.
Wil je het diploma voor werk gebruiken? Lees de vacature of vraag het je werkgever. Werkgevers kijken vooral naar werkervaring, vakkennis en beroepsdiploma’s. Volgens het CvTE is een NT2-diploma meestal niet verplicht voor werk.
Wil je Nederlander worden? Volgens DUO kun je daarvoor het inburgeringsexamen op A2 of Staatsexamen NT2 op B1 of B2 gebruiken. De IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) beslist over je aanvraag en controleert de andere voorwaarden. Bekijk de inburgeringsvoorwaarden voor naturalisatie van de IND (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Lees ook Staatsexamen NT2 voor naturalisatie als dat je doel is.
Waarvoor zijn Programma I en Programma II bedoeld?
Programma I is bedoeld voor werk of studie op mbo-niveau 3 of 4. Mbo staat voor middelbaar beroepsonderwijs. Programma II is bedoeld voor het hbo (hoger beroepsonderwijs) of de universiteit. In artikel 2 van het Staatsexamenbesluit Nederlands als tweede taal (Externe website, opent in een nieuw tabblad) staan de doelen van beide programma’s.
De tabel vergelijkt die doelen met Nederlandse taalniveaus en schoolniveaus.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Vraag | Programma I | Programma II |
|---|---|---|
| Voor wie het volgens het CvTE bedoeld is | Mensen die willen werken of studeren op mbo 3- of mbo 4-niveau. | Mensen die willen werken of studeren op hbo- of universitair niveau. |
| Vooropleiding of werkervaring volgens het besluit | Je hebt minstens het niveau van het basisonderwijs bereikt. | Je vooropleiding of werkervaring brengt je al minstens op middenkaderniveau. Bij middenkader kun je denken aan iemand die een afdeling leidt en zelf een leidinggevende boven zich heeft. |
| Waar de examenopdrachten over gaan | Studie, werk en dagelijks leven op mbo 3- en mbo 4-niveau. | Studie, werk en dagelijks leven van iemand met een hbo- of universitaire opleiding. Beschouwende en betogende teksten spelen een grote rol. In een beschouwende tekst bekijkt de schrijver een onderwerp van verschillende kanten. In een betogende tekst geeft de schrijver redenen voor een mening om je te overtuigen. |
| Vergelijkbaar Nederlands schoolniveau | Referentieniveau 2F: het taalniveau aan het einde van mbo 2 en mbo 3. | Referentieniveau 3F: het taalniveau aan het einde van havo (hoger algemeen voortgezet onderwijs) en mbo 4. |
| Woordenschat die het CvTE veronderstelt | Ongeveer 4.000 tot 5.000 Nederlandse woorden. | Ongeveer 11.000 tot 12.000 Nederlandse woorden. |
Aan het einde van mbo 4 geldt referentieniveau 3F voor Nederlands. Dat is vergelijkbaar met B2. Toch plaatst het CvTE mbo 4 bij Programma I.
Het besluit beschrijft voor wie de programma’s bedoeld zijn. Je vooropleiding bepaalt niet of je aan het examen mag meedoen.
De aantallen woorden staan in de antwoorden van het CvTE aan docenten (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Het toegestane woordenboek bevat 15.000 trefwoorden. Het CvTE maakt de examens zo dat je eigen woordenschat samen met dat woordenboek genoeg is. Het kijkt bij het maken van de examens ook of je de betekenis van onbekende woorden kunt afleiden uit de tekst eromheen.
Het Staatsexamen NT2 toetst B1 en B2. Voor C1 verwijst het CvTE in de antwoorden aan kandidaten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) naar het Certificaat Nederlands als Vreemde Taal (CNaVT).
Wat verschilt er per examenonderdeel?
Beide programma’s hebben Lezen, Luisteren, Schrijven en Spreken. Hieronder staan de tijden en opdrachten uit de officiële uitleg over de examenopbouw (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Luisteren heeft op beide niveaus dezelfde opbouw.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Onderdeel | Programma I | Programma II |
|---|---|---|
| Lezen | 110 minuten. 6 teksten in een papieren boekje, 36 meerkeuzevragen. | 100 minuten. 6 teksten in een papieren boekje, 36 meerkeuzevragen. |
| Luisteren | 90 minuten. Ongeveer 40 meerkeuzevragen over 5 of meer luisterteksten en 1 tot 3 video's. | 90 minuten. Ongeveer 40 meerkeuzevragen over 5 of meer luisterteksten en 1 tot 3 video's. |
| Schrijven | 100 minuten. 8 zinstaken, 2 deelschrijftaken, 2 korte schrijftaken. | 100 minuten. 7 tot 8 zinstaken, 1 tot 2 korte schrijftaken, 1 tot 2 middellange schrijftaken. |
| Spreken | Ongeveer 25 minuten. 8 korte opdrachten van 20 seconden en 8 middellange opdrachten van 30 seconden. | Ongeveer 25 minuten. 4 korte opdrachten van 20 seconden, 8 middellange opdrachten van 30 seconden en 1 lange opdracht van 2 minuten met voorbereidingstijd. |
Beide programma’s hebben 6 leesteksten en 36 vragen. Bij Programma I krijg je 110 minuten. Bij Programma II krijg je 100 minuten. Voor Lezen op B2 heb je ongeveer 25 goede antwoorden nodig om te slagen.
Bij Spreken heeft Programma II vier korte opdrachten minder. Je krijgt er één opdracht van twee minuten over één onderwerp bij.
Bij Schrijven heeft Programma II geen twee deelschrijftaken, maar één of twee middellange schrijftaken. Je beschrijft bijvoorbeeld een probleem en stelt een oplossing voor. Bij sommige opdrachten moet je een tabel, grafiek of afbeeldingen gebruiken. Sommige opdrachten van Programma II tonen het aantal woorden. Je kunt daar ook tekst onderstrepen, vet maken of cursief maken.
Welke regels gelden voor beide niveaus?
Voor beide programma’s gelden dezelfde regels voor het examen en de beoordeling. Op de officiële pagina over de beoordeling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) lees je hoe punten worden omgezet in een score:
- Je slaagt voor een onderdeel met een omgerekende score van 500 of hoger.
- De computer beoordeelt Lezen en Luisteren. Twee getrainde beoordelaars beoordelen elk antwoord bij Schrijven en Spreken. Zo nodig beoordeelt een derde beoordelaar het antwoord.
- Je beantwoordt alle vier de onderdelen op de computer. Bij Lezen staan de teksten in een papieren boekje.
Ook de regels voor aanmelden en de tarieven zijn voor beide programma’s gelijk. Gebruik de informatie hieronder:
- Het examentarief (Externe website, opent in een nieuw tabblad) is € 50 per onderdeel, of € 200 voor alle vier.
- Je kunt je vanaf ongeveer acht weken voor het examen aanmelden (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
- Je doet het examen in Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht of Zwolle. Bekijk bij je aanmelding de examenlocaties van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Je moet zelf naar een examenlocatie in Nederland komen.
Je meldt je aan in Mijn DUO met DigiD, je digitale inlogmiddel voor de overheid. Kun je geen DigiD krijgen? Dan kun je je ook zonder DigiD aanmelden. In DigiD aanvragen en gebruiken lees je hoe je DigiD regelt.
De minister mag de tarieven aanpassen aan de consumentenprijzen. Dat staat in artikel 5 van het besluit. Controleer daarom de betaalpagina voordat je betaalt. Moet je volgens de wet inburgeren? Dan kun je mogelijk betalen uit je inburgeringslening of een gratis examenpoging gebruiken. Mijn DUO controleert bij het aanmelden automatisch waar je recht op hebt. Bekijk de regels voor het Staatsexamen NT2 betalen met een lening (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
Voor het woordenboek, de certificaten en het diploma gelden op beide niveaus deze regels:
- Bij Lezen en Schrijven mag je een papieren Van Dale Pocketwoordenboek Nederlands als tweede taal (NT2) meenemen. Bij Luisteren en Spreken mag je geen woordenboek gebruiken.
- Certificaten en het diploma blijven onbeperkt geldig. Bekijk de uitleg van het CvTE over uitslagen en certificaten (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
Hoe krijg je een NT2-diploma?
Als je alle vier de onderdelen van één programma haalt, krijg je het diploma van dat programma. Dat staat in artikel 15 van het besluit. Het CvTE heeft aparte diploma’s en certificaten voor elk programma. Je moet voor ieder onderdeel een score van 500 of hoger halen. Wil je een diploma van Programma II? Haal dan de vier onderdelen van Programma II.
Heb je alle vier de onderdelen gehaald, maar met certificaten uit beide programma’s? Dan krijg je een diploma van Programma I. Die uitzondering staat in artikel 14 van de Regeling examenreglement Staatsexamen Nt2 2026 (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Voor een diploma van Programma II moet je alle vier de onderdelen van Programma II halen.
Je kunt ook losse onderdelen doen. Volgens artikel 4 kies je zelf welke onderdelen van welk programma je doet. Voor elk onderdeel dat je haalt, krijg je een certificaat. In Mijn diploma’s kun je gratis een digitaal uittreksel downloaden voor diploma’s en certificaten die je na 1 januari 2011 hebt behaald. Bekijk de NT2-uitslagpagina van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voor de regels voor deze documenten.
Heb je alle vier de onderdelen gehaald en was je laatste geslaagde onderdeel na 1 januari 2021? Dan stuurt DUO je diploma binnen vier weken automatisch aangetekend op. Heb je alle vier de onderdelen vóór die datum gehaald? Mail dan naar nt2@duo.nl om je certificaten om te wisselen voor een diploma.
Haal je een onderdeel niet? Dan kun je dat onderdeel opnieuw doen. In 2026 kost een herkansing € 50, tenzij je recht hebt op een gratis poging. Lees NT2-uitslagen en herkansingen voor de stappen.
Kun je meteen B2 doen?
Ben je gewend dat je eerst een lager taalexamen moet halen? Bij het Staatsexamen NT2 kun je meteen Programma II doen. Een diploma van Programma I bewijst B1. Bekijk het overzicht van het Staatsexamen NT2 van het CvTE (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
Probeer het niveau voordat je je aanmeldt
- Maak de officiële NT2-oefenexamens (Externe website, opent in een nieuw tabblad) op een computer of laptop.
- Gebruik de gratis oefenexamens van Inburgering.org om extra te oefenen.
De officiële oefenomgeving werkt niet goed op een telefoon of tablet.
Losse oefenopdrachten kunnen terugkomen in de echte examens Spreken en Schrijven. Die examens bevatten ook andere opdrachten.
In de gids voor NT2-oefenexamens vind je oefeningen per onderdeel.
Welke keuzes kunnen extra geld kosten?
Elk examenonderdeel kost € 50 in 2026. Controleer vóór je aanmelding het programma en het onderdeel. Deze keuzes kunnen leiden tot een examen dat je niet nodig hebt:
- Programma I doen omdat je denkt dat dit verplicht is vóór Programma II. Je mag direct Programma II doen. Eerst alle vier de onderdelen van Programma I doen kost € 200 extra, tenzij je recht hebt op gratis pogingen.
- B2 kiezen alleen voor naturalisatie. Een diploma van Programma I voldoet aan de taalvoorwaarde. Programma II veronderstelt ongeveer 11.000 tot 12.000 woorden. Bij Programma I zijn dat er 4.000 tot 5.000.
- Certificaten van B1 en B2 samen gebruiken als bewijs van B2. Heb je daarmee alle vier de onderdelen gehaald? Dan krijg je een diploma van Programma I. Voor een diploma van Programma II moet je alle vier de onderdelen op B2 halen.
- B2 kiezen omdat je de onderwijsroute volgt. Deze route kan B1 of B2 vragen. Controleer het niveau in je PIP.
- Het examen in het buitenland of online willen doen. Je moet naar een van de zes Nederlandse examensteden. Plan je reis voor de week waarin je examen doet.
Welk programma past bij je doel?
Gebruik deze vragen om te kijken welk programma bij je doel past. Controleer daarna het niveau in je PIP of bij je school voordat je je aanmeldt.
Programma I of Programma II: wat is je doel?
Staat je niveau al in een plan of in een eis van je school of werkgever?
Wat controleer je voor je aanmelding?
Heb je een PIP? Volg dan het examenniveau dat daarin staat. Wil je studeren of werken? Vraag je school of werkgever welk diploma je nodig hebt. Voor naturalisatie voldoet Programma I aan de taalvoorwaarde. Kies Programma II als je B2 nodig hebt. Controleer je programma vóór je betaalt: een extra onderdeel kost € 50 in 2026.
- Auteur
- Door Inburgering.org team
- Reviewer
- Gereviewd door Kirill Svavolia
Officiële bronnen
- Staatsexamens Nt2: Wat is het staatsexamen Nt2? (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Programma I is B1 voor mbo 3 en mbo 4. Programma II is B2 voor hbo en universiteit. Programma I is geen verplichte eerste stap. In Programma II spelen beschouwende en betogende teksten een grote rol.
- Staatsexamens Nt2: Hoe gebruik je het diploma Nt2? (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Scholen en universiteiten bepalen zelf hun toelatingseisen. Een NT2-diploma is vaak nodig om aan een opleiding te beginnen, maar meestal niet verplicht voor werk.
- Staatsexamens Nt2: Hoe ziet het examen eruit? (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De opbouw van beide programma’s: examentijden, leesteksten en vragen, schrijf- en spreekopdrachten en de regels voor het woordenboek.
- Staatsexamens Nt2: Vragen van docenten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De woordenschat die het CvTE per programma veronderstelt, het woordenboek met 15.000 trefwoorden en het verband tussen B1, B2 en de Nederlandse referentieniveaus 2F en 3F.
- Staatsexamens Nt2: Vragen van kandidaten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De scores per examenonderdeel, het ontbreken van een Staatsexamen NT2 op C1 en de regel dat je het examen niet in het buitenland of online kunt doen.
- Staatsexamens Nt2: Beoordeling examen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Hoe elk onderdeel wordt beoordeeld en hoe je met een score van 500 of hoger slaagt.
- Staatsexamens Nt2: Examens oefenen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De officiële oefenomgeving. Losse opdrachten kunnen terugkomen in de echte examens Spreken en Schrijven, die ook andere opdrachten bevatten. De omgeving werkt goed op een computer of laptop.
- Staatsexamens Nt2: Aanmelden bij DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Aanmelden kan vanaf ongeveer acht weken voor het examen via Mijn DUO met DigiD. Ook zonder DigiD kun je je aanmelden als je geen DigiD kunt krijgen.
- Staatsexamens Nt2: Betalen bij DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het tarief van € 50 per onderdeel en € 200 voor een volledig examen is voor beide programma’s gelijk. Je kunt mogelijk betalen uit een inburgeringslening of een gratis examenpoging gebruiken.
- Staatsexamens Nt2: Uitslag via DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Certificaten en het diploma blijven onbeperkt geldig. De pagina legt ook uit hoe je een certificaat voor een behaald onderdeel aanvraagt.
- Staatsexamens Nt2: Inburgeren met het staatsexamen Nt2 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Bij verplichte inburgering onder de Wet inburgering 2021 maakt de gemeente samen met je een PIP. In de Z-route doe je geen Staatsexamen NT2.
- Staatsexamens Nt2: Contact (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - DUO beantwoordt vragen over aanmelden, betalen, certificaten en het NT2-diploma via nt2@duo.nl en 050 599 89 33, optie 1.
- Inburgeren.nl: In het kort (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het PIP en de examens onder de Wet inburgering 2021: B1 in de B1-route, met een mogelijke verlaging naar A2 na minstens 600 lesuren; B1 of B2 in de onderwijsroute; A1 in de Z-route. Mijn Inburgering toont de verplichte examens.
- Inburgeren.nl: Naturaliseren (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Voor naturalisatie kun je het inburgeringsexamen op A2 of Staatsexamen NT2 op B1 of B2 gebruiken. De IND beslist over de aanvraag.
- DUO: Wat is het staatsexamen Nt2? (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - DUO wijst op Programma I voor mbo 3 en mbo 4 en op Programma II voor hbo of universiteit. De pagina legt ook de taakverdeling tussen DUO en het CvTE uit.
- DUO: Waar en wanneer (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De zes examensteden: Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle.
- DUO: Uitslag (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - DUO verstuurt het diploma binnen vier weken automatisch aangetekend als je laatste geslaagde onderdeel na 1 januari 2021 was. Bij oudere uitslagen vraag je het diploma per e-mail aan. Digitale uittreksels zijn beschikbaar voor diploma’s en certificaten van na 1 januari 2011. Niet behaalde onderdelen kun je herkansen.
- Staatsexamenbesluit Nederlands als tweede taal (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het geldende besluit: de doelen van beide programma’s (artikel 2), onderdelen kiezen (artikel 4), tarieven en mogelijke prijsaanpassingen (artikel 5), slagen voor een programma (artikel 15) en diploma’s en certificaten (artikel 16).
- Inburgeren.nl: Examen betalen met lening (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Mijn DUO controleert bij het aanmelden automatisch of je recht hebt op een gratis B1- of B2-examen of mag betalen uit een inburgeringslening.
- IND: Inburgering voor naturalisatie (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Een diploma van Programma I of II geeft vrijstelling van het inburgeringsexamen voor naturalisatie. De IND controleert de andere voorwaarden en beslist over de aanvraag.
- Regeling examenreglement Staatsexamen Nt2 2026 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het examenreglement voor 2026. Artikel 14 geeft een diploma van Programma I als je met certificaten van Programma I en II samen alle vier onderdelen hebt gehaald. Artikel 10 staat zo nodig een derde beoordelaar toe. Artikel 12 regelt uittreksels en certificaten per post.
- Rijksoverheid: Moet ik als nieuwkomer inburgeren? (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Wie de nationaliteit van een EU-land, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland heeft, hoeft niet verplicht in te burgeren.
- Staatscourant (officieel publicatieblad van de overheid): voorbeeld van een functie in het middenkader (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Bijlage 1 beschrijft een leidinggevende in het middenkader die het werk van een afdeling aanstuurt en aan een eigen leidinggevende rapporteert. Dit is een voorbeeld om de term uit te leggen.
- SLO (kenniscentrum voor onderwijsprogramma’s): Genres leren schrijven bij de vakken (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Op pagina 36 legt SLO uit dat een beschouwing een onderwerp vanuit verschillende kanten bespreekt en een betoog met argumenten probeert de lezer van een mening te overtuigen.