welke, hetwelk en voorzetsel + welke in officieel Nederlands

Officiële en juridische teksten gebruiken nog betrekkelijk welke: in De bepaling volgens welke je bezwaar kunt maken, is gewijzigd is welke geen vraagwoord. Het verbindt de bepaling met de betrekkelijke bijzin.

Zoek het antecedent — het woord of de zin waarnaar wordt verwezen — en bepaal of welke zelfstandig staat of een herhaald zelfstandig naamwoord bepaalt. Zelfstandig welke kan na een expliciet antecedent met de of na een meervoud die vervangen. Gewone schrijftaal gebruikt normaal die, dat of een waar-vorm.

1. Zoek het antecedent vóór de betrekkelijke bijzin: de regeling in de regeling welke geldt.
2. Controleer de vorm. Zelfstandig welke verwijst alleen terug. Niet-zelfstandig welk(e) leidt een herhaald of samenvattend zelfstandig naamwoord in, zoals welke regeling.
3. Vervang in je eigen gewone tekst zelfstandig welke door die. Gebruik dat na een enkelvoudig het-woord en een betrekkelijke waar-vorm waar die bestaat.

De harde beperking geldt voor zelfstandig welke: het besluit welke geldt is onjuist in de standaardtaal. Schrijf het besluit dat geldt. In het meervoud verdwijnt het onderscheid met onzijdig enkelvoud. de besluiten welke gelden is daardoor formeel mogelijk, al blijft die de neutrale keuze.

Bij een zaak vervangt het Nederlands voorzetsel + betrekkelijk voornaamwoord normaal door waar + voorzetsel: de maatregel waarop het bezwaar betrekking heeft. Sommige voorzetsels vormen geen bruikbaar voornaamwoordelijk bijwoord. Officiële teksten behouden dan vormen zoals krachtens welke en volgens welke, of ze herschrijven de zin.

Bij een persoon kun je formeel voorzetsel + welke meestal vervangen door voorzetsel + wie: personen tegen wie een procedure loopt. De pagina over betrekkelijke voornaamwoorden met een voorzetsel behandelt dat productieve systeem.

Niet-zelfstandig betrekkelijk welk(e) bepaalt een zelfstandig naamwoord dat het antecedent herhaalt of samenvat: De regeling is ingetrokken, welke regeling veel klachten had veroorzaakt. Dit patroon hoort bij formele uitbreidende betrekkelijke bijzinnen. Het kan dubbelzinnigheid wegnemen door het antecedent opnieuw te noemen.

Dit patroon met een bepalend woord spreekt het verbod op zelfstandig welke na een enkelvoudig het-woord niet tegen. In welk besluit hoort welk bij de nieuw genoemde naamwoordgroep. Het vervangt dat niet zelfstandig.

Als hetwelk commentaar geeft op een hele voorafgaande zin, behandelt betrekkelijk wat het moderne patroon. Formeel hetgeen hoort bij betrekkelijke vormen zonder afzonderlijk zelfstandig naamwoord; deze pagina verwijst er alleen naar.

• Herken zelfstandig welke als formele tegenhanger van die na een de-woord of meervoud.
• Behoud voorzetsel + welke als een officiële tekst een voorzetsel zonder bruikbare waar-vorm nodig heeft, of herschrijf de zin.
• Herken niet-zelfstandig welk(e) + zelfstandig naamwoord als formele manier om een antecedent te herhalen of samen te vatten.
• Ontcijfer hetwelk en zulks, maar geef in je eigen gewone tekst de voorkeur aan moderne alternatieven.
• Gebruik die, dat en productieve waar-vormen voor helder neutraal Nederlands.

• Schrijf na een enkelvoudig het-woord geen zelfstandig welke: gebruik het formulier dat, niet het formulier welke.
• Behandel niet elk welke als vraagwoord. In de norm volgens welke ... leidt het een betrekkelijke bijzin in.
• Bedenk geen waar-vorm zoals waarkrachtens. Behoud krachtens welke of herschrijf met op grond waarvan.
• Neem dewelke niet over uit een oud sjabloon; de huidige standaardtaal gebruikt een andere vorm.

Herhaal de gewone betrekkelijke die en dat, betrekkelijke bijzinnen met een voorzetsel en vragend welke en wat voor. Houd deze betrekkelijke vormen gescheiden van vragende voornaamwoorden.