Gaten in de zorgverzekering: wat je zelf betaalt en hoe je dekking controleert
Controleer vóór geplande zorg vier punten: aanspraak uit het basispakket, eigen risico, wettelijke eigen bijdrage en polis- of zorgverlenersvoorwaarden. Met de regels van 2026 voor tandzorg, fysiotherapie, medicijnen, ggz, geboortezorg, hulpmiddelen, buitenlandzorg en aanvullende verzekering.
- Auteur
- Door Inburgering.org team
- Reviewer
- Gereviewd door Kirill Svavolia
- Laatst bijgewerkt

Wat controleer je vóór een behandeling?
Vraag bij geplande zorg vóór de behandeling begint om een schriftelijk antwoord van je verzekeraar met behandel- of declaratiecode, medische indicatie, vereiste verwijzing, contractstatus van de zorgverlener, voorafgaande toestemming en je verwachte eigen kosten. Een verwijzing garandeert geen volledige vergoeding. Is zorg dringend, zoek dan eerst hulp via huisarts, huisartsenpost of 112; stel spoedzorg niet uit wegens onzekerheid over de dekking. Kan verzekerde zorg niet op tijd worden geleverd, vraag dan om zorgbemiddeling.
De overheid bepaalt de aanspraak uit de basisverzekering, maar “in het basispakket” betekent niet altijd “gratis” of “bij elke zorgverlener volledig vergoed”. Een rekening kan komen door het eigen risico, een wettelijke eigen bijdrage, zorg buiten het pakket of een polisregel, zoals een niet-gecontracteerde zorgverlener.
Deel de kosten in voordat je verzekeringen vergelijkt
| Vraag | Kostensoort | Wat je in 2026 mogelijk betaalt |
|---|---|---|
| Valt de zorg buiten het wettelijke basispakket? | Onverzekerde zorg | De hele rekening, tenzij een aanvullende verzekering geldt |
| Is het verzekerde zorg met eigen risico? | Verplicht eigen risico | Tot het ongebruikte deel van €385, plus vrijwillig eigen risico; niets onder 18 jaar |
| Heeft verzekerde zorg een eigen bijdrage? | Wettelijke eigen bijdrage | Eerst het vaste bedrag of percentage; daarna kan het verzekerde restant onder het eigen risico vallen |
| Ontbreekt verwijzing, toestemming of voldoe je niet aan een zorgverlenersregel? | Polisgebonden tekort | Een deel of de hele rekening, afhankelijk van polis en zorg |
Ook gewone verzekerde zorg heeft voorwaarden
| Zorg | Regel van het basispakket | Gebruikelijke eigen kosten of grens |
|---|---|---|
| Huisarts en huisartsenpost | Het consult is zonder verwijzing verzekerd | Geen verplicht eigen risico voor de huisartsenzorg zelf; aangevraagd bloedonderzoek, medicijnen en andere zorgverleners kunnen er wel onder vallen |
| Ziekenhuis en medisch specialist | Meestal verzekerd als de behandeling voldoet; gewoonlijk is een verwijzing nodig, behalve bij spoedzorg | Eigen risico; netwerk en voorafgaande toestemming kunnen de vergoeding beïnvloeden |
| Receptmedicijnen | Alleen medicijnen in het GVS, met indicatievoorwaarden en preferentiebeleid van de verzekeraar | Eigen risico; sommige medicijnen hebben daarnaast een eigen bijdrage van maximaal €250 per kalenderjaar |
| Geneeskundige ggz | Huisarts/POH-ggz valt onder huisartsenzorg; verzekerde ggz vraagt meestal een verwijzing en een passende psychische stoornis | Geen eigen risico voor huisarts/POH-ggz; wel voor geneeskundige ggz, met polisvoorwaarden voor privé- of niet-gecontracteerde klinieken |
| Zwangerschaps- en geboortezorg | Verloskundige zorg en bevalling met medische indicatie zijn verzekerd | Geen eigen risico voor verloskundige/kraamzorg zelf; sommige tests, medicijnen en vervoer wel, en bij bepaalde keuzes geldt een bijdrage |
| Hulpmiddelen | Alleen per wettelijke hulpmiddelcategorie, medische indicatie en polisvoorwaarden | Meestal eigen risico vanaf 18; bijdrage, leverancier, voorschrift, gebruikstermijn of toestemming kan gelden |
Een huisartsbezoek is vrijgesteld van het eigen risico, maar laboratorium, apotheek of ziekenhuis na dat bezoek declareert apart. Controleer bij niet-spoedeisende specialistische zorg wie volgens je polis mag verwijzen en of de zorgverlener een contract heeft. Acute specialistische zorg vereist geen verwijzing.
Tandzorg en fysiotherapie hebben leeftijds- en diagnoseregels
| Zorg | Wat het basispakket dekt | Wat meestal ontbreekt |
|---|---|---|
| Tandzorg onder 18 | De meeste preventie en behandeling, zonder eigen risico of bijdrage | Beugels en de meeste kronen, bruggen en implantaten, behalve smalle ernstige of ongevalsindicaties |
| Tandzorg vanaf 18 | Bepaalde bijzondere tandheelkunde, volledige uitneembare prothesen en beperkte kaakchirurgie | Controles, reiniging, vullingen, kronen, wortelkanaalbehandeling en gewone röntgenfoto’s bij de tandarts |
| Fysiotherapie vanaf 18 | Specifieke wettelijke indicaties; chronische-lijstzorg meestal vanaf behandeling 21 | Gewone klachten en de eerste 20 behandelingen per chronische-lijstaandoening |
| Fysiotherapie onder 18 | Meestal 9 behandelingen, mogelijk nog 9; alle bij passende chronische-lijstaandoeningen | Zorg boven de grens als geen andere aanspraak geldt |
Voor volwassenen is een röntgenfoto niet automatisch verzekerd: de gedekte categorie is beeldvorming door of op verzoek van een kaakchirurg voor verzekerde chirurgische tandzorg. Kaakchirurgie die ook een gewone tandarts kan doen, kan uitgesloten zijn. Voor volledige prothesen betaal je 25% eigen bijdrage; voor een volledig klikgebit 10% in de onderkaak of 8% in de bovenkaak. Op verzekerde tandzorg voor volwassenen geldt ook het eigen risico.
- Aandoening op de officiële chronische lijst: volwassenen betalen ten minste de eerste 20 behandelingen per aandoening; dekking begint bij behandeling 21 en kan een indicatiegebonden tijdslimiet hebben.
- Artrose van heup of knie: oefentherapie vanaf de eerste behandeling, maximaal 12 behandelingen.
- Claudicatio intermittens (etalagebenen): oefentherapie vanaf de eerste behandeling, maximaal 37 behandelingen.
- Urine-incontinentie: bekkenfysiotherapie vanaf de eerste behandeling, maximaal 9 behandelingen.
- COPD fase 2 of hoger: oefentherapie vanaf de eerste behandeling zonder wettelijk maximum, maar alleen klinisch noodzakelijke zorg telt.
- Ernstige functionele beperkingen door reumatoïde artritis of axiale spondyloartritis: gepersonaliseerde begeleide oefentherapie vanaf de eerste behandeling, zonder wettelijk maximum als aan de strenge criteria is voldaan.
Deze aanspraken zijn niet uitwisselbaar. Diagnose, ernst, zorgverlener en verwijseisen moeten bij de betreffende regel passen. Een aanvullend pakket kan een vast aantal gewone behandelingen of de eerste 20 chronische-lijstbehandelingen betalen; controleer jaarlimiet en zorgverlenersvoorwaarden.
Medicijnen en geestelijke gezondheidszorg zijn geen algemene toezegging
| Gebied | Dekkingstoets | Actie vóór de zorg |
|---|---|---|
| Medicijn | Controleer GVS-opname, indicatiebeperking en voorkeursmerk. Apotheekdienstverlening hoort bij de medicijndeclaratie. | Vraag arts, apotheker of verzekeraar om een vergoed alternatief als product of merk niet wordt betaald; medische noodzaak kan bij preferentiebeleid tellen. |
| Geestelijke gezondheidszorg | Huisarts en POH-ggz verschillen van geneeskundige ggz. Voor die ggz zijn juiste verwijzing en passende stoornis nodig; gemeentelijke ondersteuning is een ander stelsel. | Controleer verwijstekst, diagnoseroute, contract en toestemming voordat een privé- of zelfstandige kliniek begint. |
Zwangerschap, hulpmiddelen, brillen en anticonceptie vragen aparte controles
| Zorg of product | Positie in het basispakket 2026 | Eigen kosten |
|---|---|---|
| Verloskundige zorg, thuisbevalling of ziekenhuisbevalling met medische indicatie | Verzekerd | Geen eigen risico of wettelijke bijdrage voor de geboortezorg zelf |
| Ziekenhuis- of geboortecentrumbevalling zonder medische indicatie | Verzekerd tot de wettelijke vergoeding | Minimaal €22,50 per dag voor de moeder en €22,50 per baby; een tarief boven de vergoedingsgrens kan extra kosten geven |
| Kraamzorg | Verzekerd | Thuis €5,70 per uur; zorg in een instelling heeft een eigen dagbijdrage en mogelijk extra bedrag |
| Gewone bril | Glazen en montuur buiten het basispakket | Volledig zelf; beperkte medische uitzonderingen voor sommige kinderen en bijzondere visuele hulpmiddelen |
| Medisch geïndiceerde contactlenzen | Verzekerd als aan de wettelijke indicatie is voldaan | €66 per lens volgens 2026-regels; daarna kan het verzekerde restant onder het eigen risico vallen |
| Andere hulpmiddelen | Alleen aangewezen categorieën en indicaties; eenvoudige loophulpmiddelen zoals rollators zijn uitgesloten | Hulpmiddelspecifiek eigen risico/bijdrage; volwassenen betalen bijvoorbeeld 25% voor hoortoestellen |
Anticonceptie valt vóór 21 jaar onder het basispakket, met productvoorwaarden; vanaf 18 geldt het eigen risico en hormonale middelen kunnen ook een bijdrage hebben. Vanaf 21 betaal je anticonceptie meestal zelf, al bestaan smalle medische indicaties. Controleer daarom product én indicatie, niet alleen de leeftijd.
Zorg in het buitenland kan een groot restbedrag geven
Tijdens tijdelijk verblijf kan de Nederlandse basisverzekering plotseling noodzakelijke zorg vergoeden, meestal niet boven het Nederlandse tarief. Het eigen risico blijft gelden. Een EHIC helpt bij medisch noodzakelijke publieke zorg in EU/EER, Zwitserland en Verenigd Koninkrijk, maar dekt geen geplande behandeling, privékliniek, cruisezorg of repatriëring. Bel zo snel mogelijk het alarmnummer op je zorg- of reisverzekering; hogere buitenlandse tarieven en vervoer naar huis vragen mogelijk reis- of aanvullende dekking.
De aanspraak is nationaal; route en vergoeding zijn polisafhankelijk
Een naturapolis of beperkende polis kan bij een niet-gecontracteerde zorgverlener minder vergoeden. Een combinatiepolis kan per zorgsoort andere regels hanteren. Ook kan een aangewezen leverancier, verwijzing, voorschrift of machtiging nodig zijn. Controleer zorgzoeker en polisvoorwaarden 2026 voor de exacte zorg—niet alleen of de aanbieder “met verzekeraars werkt”. Vraag toestemming vóór behandeling als de polis dat eist.
Een aanvullende verzekering is een apart contract
| Verwachte behoefte | Wat vergelijken | Veelgemaakte fout |
|---|---|---|
| Tandzorg | Jaarpremie, vergoedingspercentage, jaarmaximum en uitgesloten codes | Een hoog maximum kan toch maar een deel per rekening betalen |
| Fysiotherapie | Aantal behandelingen, contractvoorwaarden en of de eerste 20 chronische behandelingen meetellen | Dekking stopt zodra het jaarbudget is gebruikt |
| Bril, lenzen of wettelijke bijdragen | Bedrag, frequentie, goedgekeurde leverancier en of de bijdrage wordt vergoed | Een vergoeding per 2 of 3 jaar kan minder waard zijn dan één jaar premie |
| Al geplande behandeling | Acceptatie, gezondheidsvragen, ingangsdatum, wachttijd en uitsluiting van lopende zorg | Een polis afsluiten bewijst niet dat deze behandeling wordt betaald |
Voor aanvullende verzekeringen geldt geen wettelijke acceptatieplicht. Weigering komt in de praktijk weinig voor, maar voor sommige pakketten mag een verzekeraar gezondheid beoordelen of een wachttijd hanteren. Dat is niet universeel: één verzekeraar gebruikt in zijn voorwaarden 2026 bijvoorbeeld medische beoordeling bij bepaalde tandpakketten en één jaar wachttijd voor orthodontie. Lees de exacte productvoorwaarden en zorg voor acceptatie voordat je bestaande aanvullende dekking opzegt.
Beslis op bruikbare vergoeding, niet op pakketnaam
- Noteer de zorg die je volgend kalenderjaar realistisch verwacht, met codes of aantal behandelingen.
- Schat wat het basispakket betaalt en trek eigen risico, eigen bijdrage en niet-gecontracteerd tekort af.
- Bereken per aanvullend pakket de jaarpremie en wat het werkelijk maximaal uitkeert na percentage- en frequentielimieten.
- Controleer acceptatie, wachttijd, netwerk en ingangsdatum voordat je erop vertrouwt.
- Kies aanvullende dekking alleen als bruikbare bescherming en risicowaarde de premie rechtvaardigen; reserveer anders geld voor zelf betalen.
Gebruik de klachtenroute die bij het probleem hoort
| Probleem | Eerste route | Als het niet is opgelost |
|---|---|---|
| Verzekeraar weigert of betaalt te weinig | Vraag beslissing, polisartikel en interne herbeoordeling schriftelijk | Na schriftelijke reactie: gratis SKGZ-bemiddeling of betaalde bindende geschillencommissie; de rechter is een aparte optie |
| Kwaliteit, gedrag of rekening van zorgverlener | Bespreek met aanbieder en onafhankelijke klachtenfunctionaris | Ga naar de erkende geschilleninstantie; het Landelijk Meldpunt Zorg adviseert over kwaliteitsklachten |
| Vermoeden van fout declareren, misleiding of onopgelost toegankelijkheidsprobleem | Neem eerst contact op met aanbieder of verzekeraar en bewaar stukken | Meld het signaal bij de NZa; die houdt toezicht maar vervangt je individuele SKGZ-geschil niet |
Bel met de polis open
Neem voor huidige geplande zorg nu contact op met de verzekeraar en vraag het schriftelijke antwoord op zes punten. Gebruik bij urgente klachten eerst de passende spoedroute. Houd de aparte gids basiszorgverzekering en gids eigen risico naast je polisvoorwaarden 2026.
Officiële bronnen
Officiële bron gecontroleerd: augustus 2026.
- Rijksoverheid: Basispakket in 2026 - Nationale aanspraak, eigen risico 2026 en hoofdvoorwaarden.
- Rijksoverheid: Verplicht eigen risico - Bedrag van €385 en vrijgestelde zorg.
- Rijksoverheid: Wettelijke eigen bijdragen - Bijdragen 2026 en volgorde vóór eigen risico.
- Rijksoverheid: Huisartskosten - Vrijstelling huisarts en aparte lab- en medicijndeclaraties.
- Zorginstituut Nederland: Medisch-specialistische zorg - Spoeduitzondering op verwijzing, eigen risico en aanbiedersvoorwaarden.
- Rijksoverheid: Polissoorten en gecontracteerde zorg - Netwerkverschillen en lagere vergoeding zonder contract.
- Zorginstituut Nederland: Mondzorg en tandarts - Leeftijd, volwassenenuitsluitingen, prothesen en kaakchirurgie.
- Zorginstituut Nederland: Fysio- en oefentherapie - Diagnosegebonden dekking en uitzonderingen vanaf eerste behandeling.
- Zorginstituut Nederland: Chronische lijst - Eerste 20 volwassenbehandelingen en tijdslimieten per aandoening.
- Zorginstituut Nederland: Geneesmiddelen - GVS, indicatie, voorkeur en maximum bijdrage van €250.
- Zorginstituut Nederland: Geneeskundige ggz - Verschil huisarts/POH, verwijzing en eigen risico.
- Zorginstituut Nederland: Verloskundige zorg - Medische indicatie, bijdrage zonder indicatie en vrijstellingen.
- Zorginstituut Nederland: Visuele hulpmiddelen - Briluitsluiting, medische lenzen en bijdragen 2026.
- Zorginstituut Nederland: Hulpmiddelen algemeen - Indicatie, leverancier, toestemming en gebruikstermijn.
- Zorginstituut Nederland: Anticonceptie - Leeftijd, productbijdrage en medische uitzonderingen.
- Rijksoverheid: Zorg tijdens verblijf in het buitenland - Nederlands tarief, EHIC-grenzen en geen repatriëring.
- CAK: Vergoeding met CAK-EHIC - Andere regels voor verzekerden via de CAK-buitenlandregeling.
- Rijksoverheid: Aanvullende verzekering - Vrijwillige dekking, acceptatie, premie en mogelijke wachttijd.
- Zilveren Kruis: Polisvoorwaarden 2026 - Actueel voorbeeld van medische beoordeling en wachttijd orthodontie.
- Zorginstituut Nederland: Klachten over vergoeding - Herbeoordeling, SKGZ-bemiddeling en geschillencommissie.
- Rijksoverheid: Klachten over zorgaanbieder - Zorgverlener, klachtenfunctionaris en geschilleninstantie.
- Nederlandse Zorgautoriteit: NZa-meldpunt - Signalen over declaratie, informatie en toegang na eerste contact.
Bereid je je ook voor op het inburgeringsexamen?
Onze cursussen en gratis oefenmateriaal behandelen elk onderdeel van het examen.
Ontdek de cursussen