Wat betaal je zelf met een Nederlandse zorgverzekering?

Deze gids is voor volwassenen en gezinnen met een Nederlandse basisverzekering. De Rijksoverheid (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bepaalt welke zorg in het basispakket zit.

Een zorgrekening kan vier oorzaken hebben. De zorg is niet verzekerd, je betaalt eigen risico, er geldt een eigen bijdrage of je polis stelt voorwaarden. Een eigen bijdrage is een vast bedrag of percentage dat je voor bepaalde zorg zelf betaalt. Zoek in de tabel welke kosten voor jou gelden. Deze bedragen gelden voor 2026.

Rekenvoorbeeld voor 2026: een volledig uitneembaar kunstgebit dat onder de basisverzekering valt, kost € 1.200. Je hebt je verplichte eigen risico van € 385 nog helemaal over. Je hebt geen vrijwillig eigen risico en er zijn geen andere kosten die je zelf moet betalen. Eerst betaal je 25% eigen bijdrage: € 300. Van de resterende € 900 betaal je daarna € 385 eigen risico. De verzekeraar betaalt € 515. Jij betaalt in totaal € 685.

De Regeling Medische zorg Asielzoekers (RMA) rekent geen eigen risico of eigen bijdrage voor de zorg die zij vergoedt. Heb je voldoende inkomen of vermogen, dan kan het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) wel een aparte bijdrage voor zorgkosten vragen. Stap je van de RMA over naar een gewone basisverzekering, controleer dan opnieuw je eigen kosten.

Ook bij verzekerde zorg kun je een rekening krijgen. Je leeftijd, de medische reden voor de zorg en de voorwaarden van je polis bepalen wat je vergoed krijgt. De tabel geeft een overzicht.

Voor een bezoek aan de huisarts betaal je geen eigen risico. Ga je daarna naar een laboratorium, apotheek of ziekenhuis, dan dient die zorgverlener een aparte rekening in.

Ga je naar een specialist en is er geen spoed? Controleer dan wie je volgens je polis mag verwijzen. Kijk ook of de specialist een contract met je verzekeraar heeft. Bij spoedeisende specialistische zorg heb je geen verwijzing nodig.

Bij tandzorg en fysiotherapie hangen de vergoedingen af van je leeftijd en diagnose. De tabel laat zien wat in 2026 wel en meestal niet onder het basispakket valt.

Voor kinderen valt een beugel alleen onder het basispakket als de regels voor bijzondere tandheelkunde gelden. Kronen, bruggen en implantaten kunnen verzekerd zijn voor voortanden die niet zijn aangelegd of die door een ongeval helemaal verloren zijn gegaan. Laat de verzekeraar de precieze behandeling controleren.

Voor volwassenen zijn röntgenfoto’s van het gebit alleen verzekerd als een kaakchirurg ze maakt of aanvraagt voor verzekerde chirurgische tandzorg. Doet de kaakchirurg een behandeling die een gewone tandarts ook kan uitvoeren, dan valt die behandeling buiten het basispakket.

Voor een volledig uitneembaar kunstgebit betaal je in 2026 een eigen bijdrage van 25%. Voor een volledig klikgebit op implantaten is dat 10% voor de onderkaak en 8% voor de bovenkaak. Voor verzekerde tandzorg bij volwassenen geldt ook het eigen risico.

Sommige fysiotherapie en oefentherapie voor volwassenen worden vanaf de eerste behandeling vergoed. Voor een aandoening op de chronische lijst begint de vergoeding meestal bij behandeling 21. Voor de regels van 2026, zie Zorginstituut Nederland (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

De diagnose, ernst van de klachten, zorgverlener en eventuele verwijzing moeten voldoen aan de regels voor die aandoening. Een aanvullende verzekering kan gewone behandelingen of de eerste 20 behandelingen bij een aandoening op de chronische lijst vergoeden. Controleer hoeveel behandelingen per jaar worden betaald en welke zorgverleners je mag kiezen.

Bij medicijnen bepalen het product en de medische reden wat je vergoed krijgt. Bij psychische hulp hangt de vergoeding af van het soort zorg. Controleer de voorwaarden vóór een geplande behandeling.

De officiële regels voor vergoeding van medicijnen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) kennen ook enkele uitzonderingen voor niet-geregistreerde medicijnen en medicijnen die de apotheek zelf bereidt. Voor medicijnen die je tijdens een ziekenhuisbehandeling krijgt, kunnen de regels voor ziekenhuiszorg gelden.

Voor een verkennend gesprek waarnaar de huisarts je verwijst, betaal je geen eigen risico. Geneeskundige ggz uit de basisverzekering is voor volwassenen vanaf 18 jaar. Psychische behandeling van kinderen valt meestal onder de Jeugdwet. Voor maatschappelijke ondersteuning door de gemeente geldt een apart stelsel.

Zoek de zorg of het product dat je nodig hebt in de tabel. Je ziet wat het basispakket betaalt en welke kosten je zelf betaalt. Deze bedragen gelden voor 2026.

Bij een bevalling in het ziekenhuis of geboortecentrum vervalt de eigen bijdrage als tijdens de bevalling een medische indicatie ontstaat. De bijdrage vervalt ook als je lachgas krijgt voor pijnbestrijding. Voor hulp bij de bevalling door een kraamverzorgende geldt geen eigen bijdrage. Vraag de zorgverlener om de kosten van de bevalling apart te vermelden van de zorg na de geboorte.

Anticonceptiemiddelen vallen vóór je 21e onder het basispakket, met voorwaarden per product. Vanaf 18 jaar geldt het eigen risico voor een verzekerd product. Voor hormonale middelen kan ook een eigen bijdrage gelden. Plaatst of verwijdert de huisarts een spiraaltje of implantaat, dan betaal je voor die handeling geen eigen risico.

Vanaf 21 jaar betaal je anticonceptie meestal zelf. Er zijn enkele medische uitzonderingen, zoals endometriose en bloedarmoede door hevig bloedverlies bij de menstruatie. Vraag je verzekeraar naar het precieze product en de medische reden.

Heb je tijdens een tijdelijke reis onverwacht zorg nodig, dan kan je basisverzekering die zorg vergoeden tot het Nederlandse tarief. Het eigen risico kan nog steeds gelden. Bel zo snel mogelijk het hulpnummer op je zorg- of reisverzekering. Voor hogere buitenlandse tarieven en repatriëring (vervoer naar huis) heb je mogelijk een reisverzekering of aanvullende verzekering nodig.

Met een EHIC (Europese zorgverzekeringspas) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) krijg je tijdens een tijdelijk verblijf toegang tot noodzakelijke publieke zorg volgens de lokale voorwaarden. De pas geldt in de EU (Europese Unie), IJsland, Liechtenstein, Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. De EHIC vergoedt geen geplande behandeling, zorg in een privékliniek, zorg op een cruiseschip of vervoer naar huis.

Een CAK-EHIC vergoedt zorg uit het Nederlandse basispakket in Nederland en noodzakelijke zorg in de andere Europese landen waar de pas geldt. In je woonland gebruik je de pas van de lokale verzekeraar en gelden de lokale regels. Woon je als CAK-verzekerde buiten deze landen, dan krijg je geen EHIC. Via deze regeling heb je dan geen recht op zorg in Nederland of Europa. Er is één uitzondering: inwoners van Noord-Macedonië hebben recht op zorg uit het Nederlandse basispakket in Nederland.

Woon je in Noord-Macedonië en ben je via het CAK verzekerd? Dan kun je zorg uit het Nederlandse basispakket in Nederland vergoed krijgen. Betaal eerst de rekening en dien die daarna in bij Zilveren Kruis, Groep Buitenlands Recht (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Met een naturapolis kan je verzekeraar minder betalen als de zorgverlener geen contract met de verzekeraar heeft. Een polis met beperkende voorwaarden kan minder gecontracteerde zorgverleners hebben of minder vergoeden. Bij een combinatiepolis verschillen de regels per soort zorg.

Je polis kan eisen dat je een bepaalde leverancier gebruikt. Ook kan een verwijzing, voorschrift of voorafgaande toestemming nodig zijn. Controleer de zorgzoeker van je verzekeraar en de huidige polisvoorwaarden voor je precieze behandeling. Alleen de mededeling dat een zorgverlener met verzekeraars werkt, geeft geen zekerheid. Vraag vóór de behandeling toestemming als je polis dat eist.

De NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) controleert of verzekeraars hun zorgplicht nakomen. De verzekeraar moet je helpen om verzekerde zorg op tijd te krijgen. Vraag om hulp als je lang moet wachten.

Een aanvullende verzekering kan zorg buiten het basispakket betalen. Soms vergoedt die ook kosten die je bij verzekerde zorg zelf zou betalen. Controleer of de grenzen van het pakket passen bij de zorg die je verwacht.

Een aanvullende verzekering is vrijwillig. De verzekeraar mag je aanvraag weigeren, al gebeurt dat weinig. De verzekeraar mag ook je gezondheid beoordelen of een wachttijd instellen. Zorg dat je voor het nieuwe pakket bent geaccepteerd voordat je je bestaande aanvullende verzekering opzegt.

Bij Zilveren Kruis (Externe website, opent in een nieuw tabblad) kan bijvoorbeeld een medische beoordeling gelden als je in 2026 een tandartsverzekering toevoegt. De aanvullende pakketten met 3 en 4 sterren hebben een wachttijd van 1 jaar voor een kinderbeugel als je niet heel 2025 bij Zilveren Kruis voor orthodontie verzekerd was. Kosten tijdens die wachttijd blijven ook daarna uitgesloten. Deze regels gelden voor deze verzekeraar.

Vergelijk wat je werkelijk vergoed krijgt met de premie voor een heel jaar. Volg deze stappen:

1. Noteer welke zorg je volgend kalenderjaar verwacht, met behandelcodes of het aantal behandelingen.
2. Schat wat het basispakket betaalt. Houd rekening met eigen risico, eigen bijdrage en een lagere vergoeding bij zorgverleners zonder contract.
3. Bereken voor elk aanvullend pakket de jaarpremie en de verwachte vergoeding. Gebruik het vergoedingspercentage, het jaarmaximum en hoe vaak je de vergoeding mag gebruiken.
4. Controleer acceptatie, wachttijd, contracten met zorgverleners en de ingangsdatum voordat je een pakket kiest.
5. Bepaal of de verwachte vergoeding en bescherming tegen grotere rekeningen de premie waard zijn. Zet anders geld opzij om de zorg zelf te betalen.

De klachtenroute hangt af van het probleem: gaat het om je verzekeraar, je zorgverlener of de toegang tot zorg? SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) behandelt klachten over zorgverzekeringen.

SKGZ moet je klacht ontvangen binnen 1 jaar na de beslissing van je verzekeraar op je klacht. Beantwoordt de verzekeraar de punten in je klacht niet, dan geldt 1 jaar vanaf de dag waarop je de klacht bij de verzekeraar indiende. Heeft de verzekeraar je niet goed geïnformeerd over SKGZ, dan krijg je 90 dagen extra. SKGZ behandelt je klacht niet als die al bij de rechter ligt.

Je kunt direct naar de rechter, of nadat bemiddeling geen oplossing heeft gegeven. Stem je vooraf in met een bindende uitspraak, dan moeten jij en je verzekeraar die volgen. Tegen een bindende uitspraak kun je niet in hoger beroep. Bij een ernstige fout kun je de rechter vragen de uitspraak beperkt te toetsen. Je moet binnen 1 jaar nadat SKGZ de uitspraak heeft verstuurd aan de rechter vragen om die te vernietigen. De rechter beoordeelt dan de uitspraak, niet je oorspronkelijke klacht.

Bij een klacht over je zorgverlener is de klachtenfunctionaris onafhankelijk en gratis. Je kunt deze hulp gebruiken als een gesprek met de zorgverlener niets oplost. Dat kan ook als je liever niet zelf met de zorgverlener praat. De erkende geschilleninstantie van de zorgverlener doet een uitspraak waaraan beide partijen zich moeten houden.

Het Landelijk Meldpunt Zorg geeft informatie en advies. Het meldpunt lost je klacht niet voor je op.

Vraag bij geplande zorg vóór de behandeling schriftelijk wat je verzekering vergoedt. Alleen een verwijzing geeft geen garantie op volledige vergoeding. Houd je polis bij de hand als je de verzekeraar benadert.

Bel 112 bij een levensbedreigende situatie. Neem bij andere dringende klachten eerst contact op met je huisarts of huisartsenpost. Zoek eerst hulp en controleer daarna de kosten. In de gids over spoedzorg lees je welke dienst je belt.

Deze gidsen helpen je bij je volgende stap:

• Nederlandse basisverzekering: je plicht en je termijn
• Toeslagen: welke tegemoetkoming past bij je situatie?
• Gratis en gesubsidieerde juridische hulp