Wat de Nederlandse zorgverzekering niet dekt: tandheelkundige zorg voor volwassenen, de meeste fysiotherapie, brillen — en hoe je een aanvullende verzekering kiest

De Nederlandse basisverzekering is breed. Ze vergoedt je huisarts, ziekenhuisbehandeling en de meeste medicijnen op recept. Ze vergoedt niet de meeste tandheelkundige zorg na je 18e verjaardag, niet de meeste fysiotherapie en geen brillen. Veel nieuwkomers ontdekken dit bij de tandarts, wanneer de rekening binnenkomt. Deze gids behandelt wat het basispakket wél dekt, de dekkingsgaten in detail met echte prijzen voor 2026, de aanvullende verzekering die een deel daarvan kan opvangen, en het moment aan het einde van het jaar waarop je je verzekering kunt veranderen. Het afsluiten van een verzekering in je eerste maanden, de deadline van 4 maanden en de zorgtoeslag komen aan bod in de gids over zorgverzekering.

De overheid bepaalt welke zorg in het basispakket zit. Elke verzekeraar moet datzelfde pakket aanbieden, en elke verzekeraar moet je ervoor accepteren, ongeacht je leeftijd of gezondheid. Een verzekeraar bepaalt zelf zijn premie, dus de maandprijs verschilt per verzekeraar. Binnen één polis is de premie voor elke klant hetzelfde. Kinderen onder de 18 betalen helemaal geen premie. Basispolissen vergelijken gaat dus over prijs en service, niet over de inhoud van het pakket.

Het pakket dekt de zorg die je het vaakst gebruikt. Zorg van je huisarts is volledig gedekt en telt niet mee voor het eigen risico (de verplichte eigen bijdrage). Ziekenhuiszorg is gedekt: opname in het ziekenhuis, operaties en spoedeisende hulp. Een medisch specialist bezoeken is ook gedekt, maar je hebt altijd eerst een doorverwijzing van een arts nodig, meestal je huisarts. Het pakket dekt ook de meeste medicijnen op recept, geestelijke gezondheidszorg (GGZ), zorg van een verloskundige en kraamzorg. Voor kinderen onder de 18 dekt het ook reguliere tandheelkundige zorg.

Gedekt betekent niet altijd gratis. Voor de meeste zorg buiten de huisarts komen de eerste €385 per jaar uit je eigen zak via het eigen risico (het bedrag voor 2026). Dat mechanisme heeft een eigen gids: hoe het eigen risico werkt. Dit artikel gaat over een ander soort kosten: zorg die het basispakket helemaal niet vergoedt, en gedekte zorg met een vaste wettelijke eigen bijdrage.

Voor kinderen onder de 18 dekt het basispakket een breed pakket aan behandelingen: de periodieke controle, het verwijderen van tandsteen, vullingen en chirurgische tandheelkundige zorg. Een beugel is de belangrijkste uitzondering. Orthodontie valt onder bijzondere tandheelkunde, die het basispakket alleen dekt bij een ernstige afwijking of stoornis van de mond. Een beugel voor gewone scheve tanden is niet gedekt; ouders betalen die zelf of gebruiken een aanvullend pakket.

Vanaf je 18e verjaardag wordt de meeste tandheelkundige zorg niet meer vergoed. De periodieke controle zit niet in het basispakket voor volwassenen, en vullingen of reiniging bij je vaste tandarts ook niet. Het basispakket houdt drie dingen over voor volwassenen: chirurgische tandheelkundige zorg (kaakchirurgie), röntgenonderzoek en uitneembare kunstgebitten. Zelfs voor de kunstgebitten geldt een wettelijke eigen bijdrage: je betaalt zelf 25% van de kosten van een volledig uitneembaar kunstgebit, en 10% (onderkaak) of 8% (bovenkaak) voor een klikgebit op implantaten. Ook voor volwassenen bestaat bijzondere tandheelkunde, wederom alleen bij ernstige afwijkingen of stoornissen van de mond.

De Nederlandse tandartsprijzen zijn gereguleerd. De NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) stelt voor elke behandelcode een maximumtarief vast, en een tandarts mag niet meer in rekening brengen. Elke tandartsrekening vermeldt deze codes, dus je kunt elke rekening tegen de officiële lijst afzetten. De maximumtarieven voor 2026 voor de meest voorkomende behandelingen:

Deze maximumtarieven houden reguliere zorg betaalbaar, ook zonder verzekering. Eén bezoek met een controle, twee kleine röntgenfoto's en 15 minuten reiniging kost hooguit ongeveer €121. Een jaar met twee controles en één reiniging van 15 minuten kost hooguit ongeveer €107. Eén vulling komt daar €60 tot €79 bovenop. Houd deze bedragen in je achterhoofd voor de beslissing over een aanvullende verzekering verderop in deze gids.

Voor volwassenen dekt het basispakket fysiotherapie en oefentherapie in één hoofdgeval: je diagnose staat op de lijst van chronische aandoeningen van de overheid. De lijst noemt specifieke diagnoses, bijvoorbeeld MS, de ziekte van Parkinson, herstel na een beroerte, en lymfoedeem. De lijst gaat over de diagnose, niet over hoe lang een klacht duurt. Langdurige rug- of spierpijn staat er niet automatisch op. Je fysiotherapeut of verzekeraar kan je vertellen of jouw diagnose meetelt.

Zelfs als je diagnose op de lijst staat, betaal je de eerste 20 sessies per aandoening zelf. Het basispakket begint te vergoeden vanaf sessie 21. Volgens de Consumentenbond kost een sessie ongeveer €43 als je die zelf betaalt. De eerste 20 sessies komen dan neer op ongeveer €860. Voor kinderen onder de 18 gelden mildere regels: het basispakket dekt de eerste 9 sessies, de verzekeraar kan er tot 9 meer aan toevoegen als die niet genoeg zijn, en kinderen met een aandoening op de chronische lijst krijgen alle sessies vergoed.

Een korte lijst van aandoeningen krijgt oefentherapie vergoed vanaf de eerste sessie:

• Artrose van heup of knie: hooguit de eerste 12 sessies begeleide oefentherapie.
• Claudicatio intermittens (beenpijn door vernauwde slagaders): hooguit de eerste 37 sessies.
• Urine-incontinentie: hooguit de eerste 9 sessies bekkenfysiotherapie.
• COPD stadium 2 of hoger: alle sessies begeleide oefentherapie zijn gedekt.
• Ernstige reumatoïde artritis en ernstige axiale spondyloartritis (axSpA): langdurige, op maat gemaakte oefentherapie is volledig gedekt.

Buiten deze regels is fysiotherapie op eigen kosten of een taak voor een aanvullend pakket. Aanvullende pakketten dekken een vast aantal sessies per jaar, bijvoorbeeld 6, 9, 12 of 20, afhankelijk van het pakket. Het pakket stopt met vergoeden zodra je dat aantal bereikt.

Brillen worden niet vergoed uit het basispakket. Dat geldt voor de glazen en voor het montuur. Contactlenzen zijn alleen gedekt bij een medische indicatie, bijvoorbeeld een sterkte boven 10 dioptrieën of de oogaandoening keratoconus. Ook dan betaal je een wettelijke eigen bijdrage van €66 per lens. Kinderen onder de 18 kunnen brillenglazen in een klein aantal medische situaties gedeeltelijk vergoed krijgen. Een gewone bril voor bijziendheid is op eigen kosten, of iets wat een aanvullend pakket gedeeltelijk kan vergoeden.

Anticonceptie volgt een leeftijdsregel. Onder de 21 jaar wordt anticonceptie zoals de pil gedekt door het basispakket. Vanaf 18 jaar telt de kost eerst mee voor je eigen risico. Vanaf je 21e verjaardag betaal je anticonceptie zelf. Er bestaan smalle medische uitzonderingen, bijvoorbeeld endometriose of bloedarmoede door hevig menstrueel bloedverlies.

Naast zorg die simpelweg niet gedekt is, kent sommige gedekte zorg een eigen bijdrage. Dit is een apart mechanisme naast het eigen risico. De eigen bijdrage is een vast aandeel of bedrag voor specifieke zorg, vastgesteld door de overheid. Je betaalt die eerst; de rest van de rekening kan daarna ook meetellen voor je eigen risico. De belangrijkste bedragen voor 2026, uit de officiële lijst die Zorginstituut Nederland bijhoudt:

Houd bij het lezen van een polis drie soorten kosten uit elkaar. Sommige zorg is helemaal niet gedekt: tandheelkunde voor volwassenen, de meeste fysiotherapie, brillen. Sommige gedekte zorg heeft een eigen bijdrage: zie de tabel hierboven. En de meeste gedekte zorg telt eerst mee voor het eigen risico van €385.

Een aanvullende verzekering is een apart, vrijwillig contract naast je basisverzekering. Verzekeraars bieden pakketten voor tandheelkundige zorg, fysiotherapie en andere zorg die het basispakket niet dekt. Elke verzekeraar bepaalt zelf de inhoud en de premie van zijn eigen pakketten, en hoeveel een pakket vergoedt verschilt per verzekeraar. Je hoeft de aanvullende verzekering niet bij dezelfde verzekeraar af te sluiten als je basisverzekering. En als je je basisverzekering naar een andere verzekeraar overzet, mag je oude verzekeraar je aanvullende polis daarom niet opzeggen.

De acceptatieregels zijn het grote verschil met het basispakket. Voor het basispakket moet elke verzekeraar je accepteren. Voor aanvullende pakketten geldt geen acceptatieplicht: een verzekeraar mag je weigeren, mag vóór acceptatie vragen stellen over je gezondheid, en mag een wachttijd toepassen voordat sommige dekking ingaat. Dit is belangrijk voor de timing: een aanvraag die wordt gedaan nadat een behandeling al gepland is, kan worden geweigerd. De sectie over veelvoorkomende problemen komt hierop terug.

Beslis met twee cijfers naast elkaar: de jaarpremie van het pakket, en de prijs van de zorg die je verwacht te gebruiken. De maximumtarieven van de NZa maken de tandheelkundige kant eenvoudig. Twee controles plus één reiniging van 15 minuten kosten ongeveer €107 per jaar bij de tarieven van 2026. Als een tandartspakket meer kost dan dat per jaar en je gebit is gezond, is de tandarts rechtstreeks betalen goedkoper. Verzekering wordt zinvol zodra je echte kosten verwacht: kronen, wortelkanaalbehandelingen, veel fysiotherapiesessies. Vergelijk het jaarlijkse vergoedingsmaximum van het pakket met die verwachte kosten, want een pakket vergoedt nooit meer dan zijn maximum.

De zorgverzekering loopt per kalenderjaar, en het gegarandeerde moment om te veranderen is aan het einde van het jaar. Zeg je huidige polis uiterlijk op 31 december op. Je hebt dan tot 1 februari om een nieuwe polis af te sluiten, en de nieuwe polis werkt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari, zodat er geen gat ontstaat. Verzekeraars bieden ook een overstapservice: sluit de nieuwe polis vóór 31 december af en de nieuwe verzekeraar zegt de oude voor je op. Voor aanvullende pakketten bepaalt de verzekeraar zijn eigen voorwaarden, dus reken er niet op dat je halverwege het jaar een pakket kunt toevoegen of upgraden.

Voor vragen over hoe het systeem werkt, of voor een klacht over een verzekeraar, geeft de SKGZ (het onafhankelijke klachten- en geschillenorgaan voor de zorgverzekering) informatie in het Engels en behandelt zij geschillen met verzekeraars. Telefoon vanuit Nederland: 0800 64 64 644.

In veel landen dekt de publieke verzekering die het ziekenhuis dekt, ook de tandarts. Het Nederlandse basispakket doet dat vanaf 18 jaar niet, dus de eerste controle na aankomst levert een echte rekening op. De rekening klopt normaal gesproken. Wat je kunt controleren: elke behandeling op een Nederlandse tandartsrekening heeft een code, en het maximumtarief van de NZa voor die code is het hoogste bedrag dat de tandarts mag rekenen. Voor kinderen is de situatie anders: controles, vullingen en het verwijderen van tandsteen zijn gedekt tot 18 jaar, en kinderen betalen geen premie.

Twee regels veroorzaken dit. Een aanvullend pakket vergoedt een vast aantal sessies per jaar, dus sessie 13 van een pakket met 12 sessies is volledig voor eigen rekening. Vraag je verzekeraar hoeveel gedekte sessies je nog hebt voordat je aan een reeks behandelingen begint. De tweede regel is de chronische lijst. Staat je diagnose er niet op, dan vergoedt het basispakket niets, hoe lang de klacht ook duurt. Staat hij er wel op, dan betaal je nog steeds de eerste 20 sessies van die aandoening zelf, en begint het basispakket pas te vergoeden vanaf sessie 21.

Een verzekeraar mag je weigeren voor een aanvullend pakket, eerst gezondheidsvragen stellen, of een wachttijd toepassen. Een tandartspakket dat je in december afsluit, is dus geen betrouwbare manier om implantaten te betalen die je tandarts al in november had gepland. Een aanvullende verzekering werkt voor kosten die je nog niet kent. Voor een behandeling die al gepland is, vraag je rechtstreeks aan de verzekeraar of en vanaf wanneer die gedekt zou zijn, en vergelijk je de prijs van zelf betalen voordat je iets ondertekent.

Spoedeisende tandheelkundige zorg voor volwassenen volgt de normale tandheelkundige regels. Het basispakket dekt alleen chirurgische tandheelkundige zorg, röntgenonderzoek en kunstgebitten. Een avondbezoek aan een spoedtandartspraktijk voor een gebroken of ontstoken tand is dus voor eigen rekening, tenzij een aanvullend tandartspakket een deel ervan vergoedt. Ziekenhuiszorg is anders. Spoedeisende hulp in het ziekenhuis is gedekt door het basispakket, en chirurgische tandheelkundige zorg na bijvoorbeeld een ongeval ook. Voor die ziekenhuiszorg betaal je het eigen risico, niet de volledige rekening.

Van hieruit gaan drie verwante gidsen verder. De gids over de huisarts legt uit hoe huisartsenzorg en doorverwijzingen in de praktijk werken. De gids over het eigen risico legt de eigen bijdrage van €385 uit die geldt voor de meeste gedekte zorg. En als het geld krap is, bekijk dan het overzicht van toeslagen: de zorgtoeslag helpt bij het betalen van de maandelijkse premie van het basispakket, ook al verandert dat niets aan wat het pakket dekt.