Regel je zorg vroeg en houd de aangiftetermijnen bij
Neem na een positieve zwangerschapstest zelf contact op met een verloskundige (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Regel kraamzorg vanaf ongeveer week 12. Voor kraamzorg thuis betaal je in 2026 een eigen bijdrage van € 5,70 per uur. Doe binnen 3 dagen na de geboorte aangifte; weekenden en feestdagen kunnen de termijn verlengen. Als de Nederlandse basisverzekering voor je baby verplicht is, verzeker je baby dan binnen 4 maanden.
Deze gids is voor mensen die een baby verwachten en in Nederland wonen. Je gezondheid, verzekering, werk en gezinssituatie bepalen welke regels gelden. Vraag je zorgverlener en verzekeraar om kosten en termijnen schriftelijk te bevestigen.
Plan je zorg vóór de geboorte
Gebruik deze momenten om de zorg vóór de geboorte te plannen. Onderzoek tijdens de zwangerschap is vrijwillig; de tabel laat zien wanneer je elke keuze bespreekt of regelt.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Wanneer | Wat je doet | Waarom dit belangrijk is |
|---|---|---|
| Na een positieve test | Neem contact op met een verloskundige of je huidige zorgverlener voor de zwangerschap | De eerste afspraak is meestal in week 7–10. Vertel bij het maken van de afspraak welke medicijnen je gebruikt en of je eerder complicaties of andere gezondheidsproblemen hebt gehad |
| Bij voorkeur in week 8–10, na je eerste afspraak | Vraag een apart gesprek over onderzoek tijdens de zwangerschap aan | Zo heb je tijd om een bewuste keuze te maken. Elk onderzoek is vrijwillig |
| Vanaf week 10 | Kies alleen voor de NIPT (niet-invasieve prenatale test) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) als je dit wilt | Binnen het landelijke programma hoef je niet voor de test te betalen |
| Vanaf ongeveer week 12 | Meld je aan bij een kraamzorgorganisatie | Organisaties kunnen vol raken. Een contract met je verzekeraar kan invloed hebben op de vergoeding |
| Van 12 weken en 3 dagen tot 14 weken en 3 dagen | Kies alleen voor de 13 wekenecho (Externe website, opent in een nieuw tabblad) als je dit wilt en toestemming geeft voor IMITAS (het onderzoek naar de 13 wekenecho) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) | De echo is gratis. De onderzoeksvergunning loopt tot ten minste 1 januari 2028 |
| Van 18 weken en 0 dagen tot 21 weken en 0 dagen | Kies alleen voor de 20 wekenecho (Externe website, opent in een nieuw tabblad) als je dit wilt; bij voorkeur in week 19 | De echo is gratis |
| Vanaf week 22 | Bespreek de vrijwillige kinkhoestprik en de griepprik in het griepseizoen | Beide zijn gratis als je aan de huidige programmavoorwaarden voldoet |
| Minimaal 3 weken voordat je gekozen verlof begint | Vraag zwangerschaps- en bevallingsverlof aan als je in loondienst werkt | Bij één baby begint het verlof 6–4 weken vóór de dag na de uitgerekende datum. Bij een meerling is dat 10–8 weken |
| Vóór de geboorte | Controleer of je erkenning (het vastleggen van juridisch ouderschap), ouderlijk gezag of een achternaamkeuze moet regelen | Dit hangt af van de relatie tussen de ouders, het ouderschap en de nationaliteit |
| Vóór de bevalling | Sla het spoednummer van je zorgverlener op en bespreek waar je wilt bevallen | Het plan kan veranderen door wat er lokaal beschikbaar is of door je medische situatie |
Sla het nummer voor spoedzorg op
Volg de spoedinstructies van je verloskundige of het team dat je zwangerschap in het ziekenhuis begeleidt, ook ’s nachts. Bel dit team meteen als je je zorgen maakt over jezelf of je baby. Thuisarts (gezondheidsinformatie van huisartsen) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt uit bij welke klachten je meteen moet bellen.
Bel bij een ander dringend gezondheidsprobleem je huisarts of de huisartsenpost (huisartsenzorg buiten kantooruren). Bel 112 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bij direct levensgevaar. Bel eerst om hulp en zoek daarna pas online naar uitleg.
Zoek een zorgverlener voor je zwangerschap
Meestal begeleidt een verloskundige in de buurt je zwangerschap. Een huisarts of gynaecoloog kan deze zorg ook geven. Ben je gewend dat zwangerschapszorg eerst via een huisarts loopt? Je kunt hier rechtstreeks contact opnemen met een verloskundigenpraktijk. De verloskundige controleert je gezondheid en de groei van de baby, bespreekt je keuzes en beoordeelt risico’s. Heb je specialistische zorg nodig, dan verwijst de verloskundige of huisarts je naar het ziekenhuis. Als die medische noodzaak stopt, kan de verloskundige de zorg weer overnemen. Zorginstituut Nederland (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt uit wat de basisverzekering vergoedt.
Vertel bij het maken van de afspraak welke medicijnen je gebruikt en of je eerder zwangerschapscomplicaties of andere gezondheidsproblemen hebt gehad. Vraag of de praktijk je postcode bedient en wie ’s nachts bereikbaar is. Vraag met welk ziekenhuis of geboortecentrum de praktijk samenwerkt en hoe je bij spoed belt. Controleer of je verzekering het hele tarief vergoedt. De gids over zorgverzekeringen in Nederland legt uit wat een contract tussen je zorgverlener en verzekeraar betekent voor de vergoeding. Gebruik de gids over de huisarts voor gezondheidsproblemen buiten de zwangerschapszorg.
Kies welke onderzoeken en prikken je wilt
Je kiest zelf of je elk onderzoek wilt. Deze vier onderzoeken zijn gratis binnen het landelijke screeningsprogramma. Bij de echo’s betekent 12+3 dat je 12 weken en 3 dagen zwanger bent.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Onderzoek | Wanneer | Wat het inhoudt |
|---|---|---|
| PSIE (Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie, bloedonderzoek vroeg in de zwangerschap) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) | Vroeg in de zwangerschap; besproken bij de eerste afspraak, rond week 12 | Vrijwillig onderzoek naar bloedgroepen, antistoffen, hepatitis B, hiv (humaan immunodeficiëntievirus) en syfilis Je toestemming is nodig. |
| NIPT | Vanaf week 10 | Vrijwillig bloedonderzoek naar bepaalde afwijkingen aan chromosomen |
| 13 wekenecho | Van 12+3 tot 14+3 weken | Vrijwillige echo binnen IMITAS; je moet toestemming geven voor het gebruik van je gegevens voor onderzoek |
| 20 wekenecho | Van 18+0 tot 21+0 weken, bij voorkeur in week 19 | Vrijwillige echo naar lichamelijke afwijkingen |
De NIPT en de twee echo’s onderzoeken verschillende aandoeningen. Het ene onderzoek vervangt het andere niet. Een uitslag is geen diagnose. Je kunt daarna een aanbod krijgen voor vervolgonderzoek om vast te stellen of er een aandoening is.
Vervolgonderzoek kan onder je eigen risico vallen. Het eigen risico is het bedrag dat je per jaar eerst zelf betaalt voor bepaalde zorg uit de basisverzekering. Vraag je verzekeraar welke kosten je zelf betaalt voor het voorgestelde vervolgonderzoek.
Verloskundige zorg en de eerste onderzoeken binnen het prenatale programma vallen niet onder het eigen risico. Naast het gratis PSIE-bloedonderzoek kun je extra laboratoriumonderzoek buiten het programma krijgen. Dat extra onderzoek kan wel onder het eigen risico vallen. Vraag vóór je toestemming geeft welke onderzoeken zijn inbegrepen en hoe je voor extra onderzoek betaalt.
Prikken tijdens de zwangerschap en bescherming van je baby tegen het RS-virus (respiratoir syncytieel virus, RSV) zijn vrijwillig. De griepprik hangt af van het seizoen en je gezondheid. De vaccinatie-informatie van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt de keuzes uit.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Vrijwillig aanbod | Moment volgens de regels van oktober 2026 | Kosten en waar je terechtkunt |
|---|---|---|
| 22-wekenprik (kinkhoestprik) | Vanaf week 22 | Gratis via de JGZ (jeugdgezondheidszorg) (Externe website, opent in een nieuw tabblad), meestal bij een consultatiebureau |
| Griepprik tijdens de zwangerschap | Je bent tussen 15 oktober en 1 maart minstens 22 weken zwanger; er zijn uitzonderingen bij medische risico’s | Gratis via de JGZ als je tot de programmagroep behoort. Heb je al recht op de prik door een medische aandoening, dan ga je naar de huisarts, ook vóór week 22 |
| Bescherming tegen het RS-virus | Een baby krijgt in het eerste jaar één aanbod, afhankelijk van het geboorteseizoen | De prik voor je baby is gratis binnen het landelijke programma. Een RSV-vaccin tijdens de zwangerschap kun je apart krijgen en betaal je zelf |
Controleer waar je kunt bevallen en wat je betaalt
Bij een gezonde zwangerschap zonder verwachte extra risico’s kun je een bevalling thuis, in een geboortecentrum of poliklinisch in het ziekenhuis bespreken. Een medische indicatie betekent dat je om een medische reden zorg in het ziekenhuis nodig hebt. Bespreek veiligheid, vervoer, pijnstilling, beschikbaarheid in de buurt en je wensen met je zorgverlener. Een geboorteplan (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt je wensen vast. Het geeft geen garantie over de plek, het personeel of de behandeling. Je mag je keuze veranderen. Het overzicht van plekken om te bevallen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt de zorgmogelijkheden uit.
Bij een thuisbevalling en een ziekenhuisbevalling met medische indicatie betaal je geen wettelijke eigen bijdrage voor de bevalling. Kies je zonder medische indicatie voor een poliklinische bevalling, dan betaal je wel een eigen bijdrage, behalve als je lachgas gebruikt (een gas voor pijnstilling). Deze bedragen gelden voor 2026. Vraag je verzekeraar wat je verzekering vergoedt.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Situatie | Vergoeding uit de basisverzekering in 2026 | Wettelijke eigen bijdrage | Wat je verder controleert |
|---|---|---|---|
| Thuisbevalling zonder medische indicatie | Vergoed als je aan de polisvoorwaarden voldoet | Geen voor de bevalling | Controleer het contract met de zorgverlener en spullen die niet in het pakket zitten |
| Poliklinische bevalling in een ziekenhuis of geboortecentrum, zonder medische indicatie | Vóór aftrek van de eigen bijdrage maximaal € 161,50 voor de moeder en € 161,50 per baby. Bij één baby betaalt de verzekeraar na de minimale eigen bijdrage maximaal € 278 | Per dag minimaal € 22,50 voor de moeder plus € 22,50 per baby; bij één baby is dat € 45 | De instelling bepaalt haar tarief. Je betaalt dat tarief min de vergoeding van de verzekeraar. Het verschil bevat de wettelijke eigen bijdrage en kan hoger zijn |
| Ziekenhuisbevalling met medische indicatie | Vergoed als je aan de polisvoorwaarden voldoet | Geen wettelijke eigen bijdrage voor de bevalling | Sommige aparte kosten voor medicijnen, vervoer of laboratoriumonderzoek kunnen onder het eigen risico vallen |
| Poliklinische bevalling waarbij je lachgas gebruikt | Vergoed volgens de regels die voor deze zorg gelden | De wettelijke eigen bijdrage voor de bevalling vervalt | Vraag de instelling en je verzekeraar naar beschikbaarheid en andere kosten |
Bij een poliklinische bevalling zonder medische indicatie met één baby betaalt de verzekeraar in 2026 maximaal € 278 na de minimale wettelijke eigen bijdrage van € 45. Je betaalt het tarief van de instelling min de vergoeding van de verzekeraar. Bijvoorbeeld: rekent de instelling € 600 en vergoedt je verzekeraar € 278, dan betaal je € 322. Vraag beide partijen om een schriftelijke berekening. Een aanvullende verzekering kan dit bedrag geheel of gedeeltelijk betalen, afhankelijk van de voorwaarden.
Het verplichte eigen risico is in 2026 € 385 voor volwassenen. Verloskundige zorg, kraamzorg en de eerste onderzoeken binnen het prenatale programma vallen er niet onder. Zorg die rechtstreeks verband houdt met zwangerschap of bevalling is ook vrijgesteld. Vervolgonderzoek na een onderzoek tijdens de zwangerschap kan toch onder het eigen risico vallen. Vraag je verzekeraar welke kosten je zelf betaalt voor het voorgestelde onderzoek. Aparte kosten voor medicijnen, vervoer en bloedonderzoek kunnen onder het eigen risico vallen. Een eigen bijdrage betaal je daarnaast voor bepaalde zorg. Gelden beide, dan betaal je eerst de eigen bijdrage en daarna het eigen risico over het resterende bedrag dat daarvoor meetelt.
Regel kraamzorg en controleer het aantal uren
Kraamzorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) ondersteunt je en je baby tijdens en na de bevalling. Thuis controleert een kraamverzorgende je herstel en je baby, helpt met voeden en leert je hoe je de baby verzorgt. De kraamverzorgende helpt ook de verloskundige tijdens de bevalling. Het standaardpakket bevat eenvoudige huishoudelijke taken. Extra huishoudelijke taken hangen af van je vastgestelde zorgbehoefte. Vraag de organisatie welke taken in je pakket zitten.
De regels hieronder gaan over verzekerde kraamzorg. Het aantal uren dat je krijgt, hangt af van je zorgbehoefte en het beschikbare personeel. Deze regels gelden in 2026.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Onderwerp | Regel of actie |
|---|---|
| Aanmelden | Veel organisaties nemen aanmeldingen aan vanaf week 12. Meld je vroeg aan en controleer of je verzekeraar een contract heeft met de organisatie |
| Eerste gesprek | Meestal ongeveer 2 maanden vóór de uitgerekende datum. De organisatie schat hoeveel uren je waarschijnlijk nodig hebt |
| Uren | Het verzekerde recht is 24–80 uur. Na de geboorte beoordelen de verloskundige en kraamverzorgende hoeveel uren je daadwerkelijk nodig hebt |
| Dagen | De zorg loopt normaal tot en met dag 8, soms tot en met dag 10. Alleen in bepaalde situaties duurt de zorg langer; het wettelijke recht kan tot 6 weken duren |
| Eigen bijdrage thuis in 2026 | € 5,70 per uur, zonder verplicht eigen risico. Voor partusassistentie (hulp tijdens de bevalling) betaal je geen eigen bijdrage |
| Beschikbaarheid | Door personeelstekort kun je minder uren krijgen dan is vastgesteld. Vraag de organisatie, verloskundige en verzekeraar welk alternatief beschikbaar is |
Plan zwangerschapsverlof, bevallingsverlof en verlof voor ouders
Sommige uitkeringen lopen door zonder aparte zwangerschaps- en bevallingsuitkering. Controleer bij UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) welke zwangerschapsuitkering bij je uitkering hoort (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
De momenten hieronder gelden voor werknemers en mensen met WW (een uitkering volgens de Werkloosheidswet), Ziektewet (een uitkering bij ziekte) of een loongerelateerde WGA-uitkering (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten). Tel terug vanaf de dag na je uitgerekende datum. Ziekte in de periode waarin je het verlof kunt laten beginnen, vermindert het aantal dagen dat na de geboorte wordt toegevoegd.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Situatie | Zwangerschapsverlof | Verlof na de geboorte |
|---|---|---|
| Eén baby | Begint 6–4 weken vóór de dag na de uitgerekende datum | Minimaal 10 weken; in totaal minimaal 16 weken |
| Tweeling of meerling | Begint 10–8 weken vóór de dag na de uitgerekende datum | Minimaal 10 weken; in totaal minimaal 20 weken |
| De baby komt eerder | Het zwangerschapsverlof eindigt op de geboortedag | Niet-gebruikte dagen vóór de geboorte komen erbij na de geboorte, behalve ziektedagen in de periode waarin je het verlof kunt laten beginnen |
| De baby komt later | Het zwangerschapsverlof loopt door tot en met de geboortedag | De minimaal 10 weken na de geboorte worden niet korter. Je totale verlof duurt daardoor langer |
| De baby ligt meer dan 7 dagen in het ziekenhuis | Geen verandering vóór de geboorte | Je kunt extra verlof krijgen. De eerste 7 ziekenhuisdagen tellen niet mee. Het wettelijke maximum is 10 extra weken; UWV berekent de verlenging voor je situatie |
Vraag het ziekenhuis om een verklaring met de opnamedata van je baby. Werk je in loondienst, stuur de verklaring dan naar je werkgever en vraag via je werkgever verlenging aan. Krijg je WW, Ziektewet of een loongerelateerde WGA-uitkering, vraag de verlenging dan zelf aan bij UWV. Krijg je ZEZ (Zelfstandige en Zwanger) (Externe website, opent in een nieuw tabblad), gebruik dan het aparte formulier voor zelfstandigen. Volg de UWV-instructies voor extra verlof bij ziekenhuisopname van je baby (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
UWV telt de ziekenhuisdagen tijdens het bevallingsverlof. Daar gaan eerst 7 dagen af. Daarna gaat het deel van je bevallingsverlof boven 10 weken eraf. De Wet arbeid en zorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bepaalt dat je maximaal 10 weken verlenging kunt krijgen.
Werk je in loondienst, vraag het verlof dan minimaal 3 weken voor de start aan bij je werkgever. Je werkgever vraagt normaal de WAZO-uitkering (uitkering volgens de Wet arbeid en zorg) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) aan. Je krijgt 100% van je dagloon (het loon per dag waarmee uitkeringen worden berekend), tot het wettelijke maximum.
Meld ziekte die invloed heeft op je verlof
Werk je in loondienst en word je vóór het verlof ziek door je zwangerschap? Je werkgever kan dan een Ziektewet-uitkering van 100% van je dagloon aanvragen. Ben je ziek in de periode waarin je het verlof kunt laten beginnen, terwijl je nog geen verlof hebt? Die ziektedagen verminderen je verlof na de geboorte. Dat geldt ook bij ziekte door een andere oorzaak. Bij één baby is dit de periode van 6–4 weken vóór de dag na de uitgerekende datum; bij een meerling van 10–8 weken.
Werk je in loondienst, meld je dan ziek bij je werkgever. Ziekte tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof geeft geen extra verlofdagen. Ben je op de dag waarop de bevallingsuitkering eindigt ziek door zwangerschap of bevalling, dan kan je werkgever een Ziektewet-uitkering van 100% van je dagloon aanvragen. Begint de ziekte later, dan betaalt je werkgever loon bij ziekte volgens de normale regels.
Krijg je WW of Ziektewet, meld ziekte vóór of na het zwangerschaps- en bevallingsverlof dan uiterlijk op je tweede ziektedag bij UWV. Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof hoef je ziekte niet bij UWV te melden.
Krijg je WW en word je vóór het verlof ziek door je zwangerschap? Dan krijg je in plaats van WW een Ziektewet-uitkering van 100% van je dagloon. Krijg je al Ziektewet, dan stijgt de uitkering bij zwangerschapsgerelateerde ziekte vóór het verlof naar 100%. Ben je op de dag waarop de bevallingsuitkering eindigt ziek door zwangerschap of bevalling, dan betaalt de Ziektewet 100% van je dagloon. Begint die ziekte later, dan kun je 70% krijgen. Gebruik de UWV-informatie over ziekte en zwangerschap met een uitkering (Externe website, opent in een nieuw tabblad) om te zien hoe je ziekte meldt en welke regels bij andere uitkeringen gelden.
Vraag een zwangerschapsuitkering aan als zelfstandige
Kom je in aanmerking voor ZEZ, vraag de uitkering dan 4–2 weken vóór je gekozen startdatum aan. ZEZ duurt minimaal 16 weken, of 20 weken bij een meerling. Je krijgt maximaal het minimumloon.
Werkte je als zelfstandige minimaal 1.225 uur in het kalenderjaar vóór de start van de uitkering? Dan krijg je een uitkering ter hoogte van het minimumloon. Bij minder uren gebruikt UWV je winst of inkomen van dat jaar, of een hoger gemiddelde over vijf jaar. Bestaat je bedrijf korter, dan verandert de periode waarover het gemiddelde wordt berekend. Er gelden aparte regels als je meewerkt in het bedrijf van je partner of huishoudelijke hulp geeft.
Plan geboorteverlof en ouderschapsverlof
Deze tabel vergelijkt verlof voor ouders die in loondienst werken. Een werkweek is het aantal uren dat je normaal per week werkt. De 9 betaalde weken ouderschapsverlof worden onbetaald als je ze niet in het eerste jaar opneemt.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Verlof voor een ouder in loondienst | Duur en vergoeding | Uiterlijk opnemen |
|---|---|---|
| Geboorteverlof | Eén werkweek: evenveel uren als je wekelijks werkt. Je werkgever betaalt je volledige loon | Binnen 4 weken na de geboorte |
| Aanvullend geboorteverlof | Maximaal 5 werkweken na de eerste week. UWV betaalt maximaal 70% van je dagloon, tot het maximum | Binnen 6 maanden na de geboorte. Normaal minimaal 4 weken vóór de start aanvragen |
| Ouderschapsverlof | 26 werkweken per ouder in loondienst. Van deze weken krijg je er 9 tegen 70% van je dagloon, tot het maximum. De rest is normaal onbetaald | De 9 betaalde weken in het eerste jaar; de rest voordat je kind 8 wordt |
Controleer je inburgeringstermijn na de geboorte
Moet je inburgeren, controleer dan of de geboorte invloed heeft op je termijn. Bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) kun je extra tijd na de geboorte aanvragen. De gids over de inburgeringstermijn en extra tijd legt de voorwaarden en het benodigde bewijs uit.
Gebruik je rechten op het werk
Werk je in loondienst, dan heb je deze rechten tijdens je zwangerschap en na de bevalling. Bespreek aanpassingen met je werkgever en bewaar schriftelijke afspraken.
- Je mag tijdens werktijd naar noodzakelijke zwangerschapsonderzoeken. Je loon wordt doorbetaald, ook voor de reistijd.
- Je werkgever moet de risico’s van je werk beoordelen en voor veilig werk zorgen. Als het nodig is, moet je werkgever het werk, de werktijden of de werkplek aanpassen. Het recht op aangepast werk en aangepaste werktijden loopt tot 6 maanden na de bevalling.
- Je werkgever mag je niet benadelen omdat je zwanger bent of zwanger wilt worden.
- Een tijdelijk contract kan op de afgesproken datum eindigen. Zwangerschap mag geen reden zijn om het contract niet te verlengen. Bewaar relevante berichten en vraag om schriftelijke besluiten.
Ontslag is in het algemeen verboden tijdens de zwangerschap en het verlof, en tot 6 weken na het bevallingsverlof. De bescherming geldt ook tijdens ziekte door zwangerschap of bevalling en tot 6 weken daarna. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als het bedrijf sluit of bij ernstig wangedrag.
In de eerste 9 maanden na de bevalling mag je als werknemer onder werktijd borstvoeding geven of kolven. Daarvoor mag je maximaal een kwart van elke dienst gebruiken. Je werkgever moet je loon doorbetalen en een geschikte, afsluitbare ruimte bieden waar je alleen kunt zijn. Bespreek het rooster vóór je terugkeer. De officiële regels voor borstvoeding onder werktijd (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en Arboportaal (overheidsinformatie over gezond en veilig werken) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bevestigen de regels over tijd en loon. De gids over arbeidscontracten legt uit hoe je bewijs van een conflict op het werk vastlegt.
Controleer ouderschap, gezag, achternaam, nationaliteit en verblijf
De juridische relatie tussen de ouders, het ouderschap en de nationaliteit bepalen welke stappen nodig zijn. Huwelijk, geregistreerd partnerschap, donorafspraken, erkenning en bestaand ouderlijk gezag kunnen de uitkomst veranderen. Gebruik de vragenlijst van Rijksoverheid over erkenning (Externe website, opent in een nieuw tabblad).
Vraag vóór de geboorte uitleg aan je gemeente als iets onduidelijk is. Controleer elke vraag hieronder apart.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Vraag | Regel en actie |
|---|---|
| Is erkenning nodig? | Dat hangt af van de relatie tussen de ouders en het ouderschap. Je kunt het kind erkennen vóór de geboorte, bij de geboorteaangifte of later. Door het vóór de geboorte te regelen, voorkom je tijdsdruk binnen de termijn van 3 dagen. Voor een pasgeboren kind is toestemming van de geboortemoeder nodig. Buitenlands recht kan gelden |
| Geeft erkenning ouderlijk gezag? | Erkenning op of na 1 januari 2023 geeft een ongehuwde partner meestal gezamenlijk gezag met de geboortemoeder. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als er al een voogd is of als de moeder het gezag al met iemand anders deelt. Gebruik de officiële vragenlijst voor je situatie |
| Welke achternaam kan het kind krijgen? | De achternaam die je voor het eerste kind kiest, geldt ook voor latere kinderen van dezelfde ouders. Sinds 1 januari 2024 kun je een gecombineerde achternaam kiezen als het eerste kind op of na die datum is geboren. Beide ouders moeten samen aanwezig zijn om een achternaamkeuze vast te leggen. De standaardregels en regels bij een buitenlandse nationaliteit hangen af van je situatie |
| Is een kind dat hier wordt geboren Nederlander? | Alleen de geboorteplaats geeft geen Nederlandse nationaliteit. Het ouderschap, het moment van erkenning en andere wettelijke mogelijkheden bepalen de uitkomst. Controleer dit bij de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voordat je van een uitkomst uitgaat |
| Heeft het kind een verblijfsdocument nodig? | Voor een niet-Nederlands kind kan een aparte aanvraag nodig zijn. Een kind met de nationaliteit van een land van de EU (Europese Unie) of EER (Europese Economische Ruimte), of met de Zwitserse nationaliteit, heeft geen verblijfsvergunning nodig. Is één van de ouders burger van het VK (Verenigd Koninkrijk) en heeft die ouder een verblijfsdocument volgens het Terugtrekkingsakkoord? Vraag dan voor het kind een verblijfsdocument volgens dat akkoord aan. Controleer de juiste IND-aanvraag |
Doe geboorteaangifte en regel verzekering, controles en uitkeringen
Voor geboorteaangifte en zorgverzekering gelden aparte termijnen. Plan deze taken vóór de bevalling, zodat je weet wie ze regelt.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Taak | Termijn of gebruikelijk moment | Wat je doet |
|---|---|---|
| Geboorteaangifte | Binnen 3 dagen; de geboortedag telt niet mee | Doe aangifte bij de gemeente waar het kind is geboren |
| BRP (Basisregistratie Personen) en BSN (burgerservicenummer) | Na de geboorteaangifte | De gemeente schrijft het kind in de BRP in en geeft een BSN |
| Zorgverzekering | Binnen 4 maanden | Als de Nederlandse basisverzekering voor je baby verplicht is, meld je baby dan aan bij een verzekeraar. Bij tijdige aanmelding gaat de dekking in vanaf de geboorte |
| Hielprik | Meestal in de eerste week | De prik is vrijwillig. Is hij op dag 7 nog niet gedaan, neem dan contact op met het regionale RIVM-kantoor |
| Gehoortest | Meestal thuis op dag 4–7 | Er zijn regionale uitzonderingen en uitzonderingen bij ziekenhuisopname. Volg de instructies van de JGZ in je regio |
| Consultatiebureau en JGZ | Je krijgt een uitnodiging na registratie. Bijvoorbeeld: GGD Hollands Noorden (gemeentelijke gezondheidsdienst voor het noorden van Noord-Holland) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) nodigt baby’s rond 4 weken uit. Controleer dit lokaal | Gebruik de gratis jeugdgezondheidszorg voor groei, ontwikkeling, voeding en vaccinatieafspraken |
| Kinderbijslag | De SVB (Sociale Verzekeringsbank) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) stuurt normaal binnen 4 weken na gemeentelijke registratie een brief | Vraag kinderbijslag voor je eerste kind aan volgens de instructies. Ontvang je al kinderbijslag, dan wordt een volgend kind normaal automatisch toegevoegd |
| Kindgebonden budget | Controleer dit na de registratie van het kind | Je moet kinderbijslag krijgen en voldoen aan de grenzen voor inkomen en vermogen. Als je een andere toeslag krijgt, gaat het vaak automatisch. Controleer het anders en vraag het aan in Mijn Toeslagen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) |
Volg deze stappen om geboorteaangifte te doen:
- Controleer de termijn voor geboorteaangifte bij Rijksoverheid (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Je hebt 3 dagen na de geboorte; de geboortedag telt niet mee. Weekend- en feestdagregels kunnen de termijn verlengen. Je moet minimaal 2 werkdagen hebben.
- Controleer de regels voor afspraken en aangifte via internet van de gemeente waar je baby is geboren.
- Verzamel je geldige identiteitsbewijs en een eventuele akte van erkenning of naamskeuze.
- Doe geboorteaangifte bij die gemeente.
De ambtenaar van de burgerlijke stand maakt de geboorteakte. Daarna wordt het kind in de BRP ingeschreven en krijgt het een BSN. Te late aangifte wordt gemeld bij het Openbaar Ministerie en kan een boete opleveren.
Als de Nederlandse basisverzekering voor je kind verplicht is, meld je kind dan binnen 4 maanden aan bij een verzekeraar. Voor een kind jonger dan 18 betaal je geen basispremie en geldt geen verplicht eigen risico. Bij tijdige aanmelding gaat de dekking in vanaf de geboorte. Meld je je kind te laat aan, dan kan eerdere zorg onverzekerd blijven. Heeft je gezin een verzekering via een EU-instelling of internationale organisatie, controleer dan de regels van die verzekering voor je baby.
Voor een kind dat hier wordt geboren kan een aparte controle van nationaliteit of verblijf nodig zijn. De IND-regels over nationaliteit (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en de IND-aanvraag voor een kind dat in Nederland is geboren (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen de voorwaarden uit. Gebruik het overzicht van verblijfsvergunningen in Nederland om de juiste aanvraag te vinden. Controleer de voorwaarden voor je kind apart van je eigen verblijfsdocument.
Controleer toestemming, taalhulp en mogelijkheden om te klagen
Je zorgverlener moet informatie geven die je kunt begrijpen. Vraag om uitleg en taalhulp voordat je een medische keuze maakt. Gebruik deze patiëntenrechten en mogelijkheden om te klagen:
- Vraag om duidelijke informatie en beslis samen met je zorgverlener. Je mag een voorgesteld onderzoek of een behandeling weigeren. Vraag naar het doel, alternatieven, risico’s, vervolg en kosten. Herhaal het plan in je eigen woorden.
- Zeg vroeg tegen de praktijk als Nederlands moeilijk voor je is. Vraag om een professionele tolk of andere taalhulp. De financiering van tolken verschilt per soort zorg. Vraag wie de tolk regelt en betaalt. Regel bij belangrijke medische beslissingen taalhulp van een volwassene in plaats van een kind te laten tolken.
- Leg je wensen vast in je geboorteplan. Daarmee geef je geen toestemming voor elke toekomstige behandeling. Je mag van gedachten veranderen en de medische situatie kan veranderen wat mogelijk is.
- Bespreek een klacht met je zorgverlener. Blijft de klacht onopgelost, of wil je hem liever niet rechtstreeks bespreken, vraag dan naar de gratis, onafhankelijke klachtenfunctionaris. Vraag zo nodig welke geschilleninstantie klachten over de zorgverlener behandelt.
Los veelvoorkomende problemen rond zwangerschap en geboorte op
Je kunt rechtstreeks contact opnemen met een verloskundige. Controleer vergoeding, toestemming, ouderschap en verlof apart en noteer de termijnen na de geboorte. Bewaar het antwoord van je zorgverlener of verzekeraar, zodat je erop kunt terugkomen.
Brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Fout | Wat je beter doet |
|---|---|
| Wachten op een verwijzing van de huisarts voordat je een verloskundige belt | Neem rechtstreeks contact op met een verloskundige. Gebruik de huisarts voor andere gezondheidsproblemen of als dat wordt geadviseerd |
| Denken dat vergoed ook gratis betekent | Controleer het tarief van de instelling en de vergoeding van de verzekeraar. Het verschil bevat de minimale wettelijke eigen bijdrage en kan hoger zijn. Controleer het eigen risico apart |
| Onderzoek of vaccinatie als verplicht zien | Vraag om neutrale informatie en geef alleen toestemming voor de keuzes die je wilt |
| Aannemen dat erkenning ook gezag, nationaliteit en verblijf regelt | Controleer elke vraag apart voor je gezinssituatie |
| De verlofberekening voor één baby gebruiken als je een tweeling of meerling verwacht | Gebruik de periode van 10–8 weken vóór de geboorte en het minimum van 20 weken. Bereken het verlof opnieuw met de echte geboortedatum |
| De termijn van 3 dagen of 4 maanden missen | Zet geboorteaangifte en de zorgverzekering voor je baby vóór de bevalling op een gedeelde takenlijst |
Controleer officiële programmadata en eurobedragen opnieuw als je zorg of verlof doorloopt in een ander kalenderjaar.
Lees verder in deze gidsen:
- Auteur
- Door Inburgering.org team
- Reviewer
- Gereviewd door Kirill Svavolia
Officiële bronnen
- Zorginstituut Nederland: Verloskundige zorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De zorgroute, verwijzingen, verzekerde geboortezorg en de eigen bijdrage voor een poliklinische bevalling in 2026.
- Zorginstituut Nederland: Kraamzorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het recht op 24–80 uur, de normale zorgperiode, aanmelding, eigen bijdrage thuis in 2026 en vrijstelling van eigen risico.
- Zorginstituut Nederland: Verplicht eigen risico (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het verplichte eigen risico van € 385 in 2026 en de zorg die er niet onder valt.
- Prenatale en neonatale screeningen (overheidswebsite over onderzoeken tijdens de zwangerschap en na de geboorte): Verschillen tussen NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het moment, doel en gratis aanbod van de drie vrijwillige onderzoeken tijdens de zwangerschap.
- Prenatale en neonatale screeningen: Wetenschappelijke studie naar de 13 wekenecho (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Dat je voor de 13 wekenecho moet deelnemen aan IMITAS en toestemming moet geven voor het gebruik van je gegevens voor onderzoek.
- Prenatale en neonatale screeningen: Bloedonderzoek tijdens de zwangerschap (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het vrijwillige bloedonderzoek vroeg in de zwangerschap, wat het omvat, de kosten en mogelijke kosten van extra onderzoek.
- RIVM: Vaccinaties tijdens de zwangerschap (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het actuele moment, de zorgverleners en kosten van vrijwillige kinkhoest- en griepvaccinatie.
- Rijksvaccinatieprogramma: Prik tegen het RS-virus (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het actuele moment en de plaats binnen het programma van de prik tegen het RS-virus voor baby’s.
- De Verloskundige, KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen): Thuis, ziekenhuis of geboortecentrum (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De verschillen tussen thuis, geboortecentrum, poliklinische en medisch geïndiceerde ziekenhuisbevalling.
- De Verloskundige, KNOV: Geboorteplan (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Dat een geboorteplan voorkeuren vastlegt, kan veranderen en het verloop van de bevalling niet garandeert.
- Thuisarts: Zwanger en klachten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Wanneer je direct de verloskundige of het ziekenhuisteam moet bellen.
- Government.nl: Alarmnummer 112 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Dat 112 bedoeld is voor direct levensgevaar.
- Rijksoverheid: Zwangerschaps- en bevallingsverlof aanvragen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De aanvraagtermijn voor werknemers en betaling van de WAZO-uitkering via de werkgever.
- UWV: Duur van zwangerschaps- en bevallingsverlof (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Beginmomenten bij één baby en meerlingen, vroege en late geboorte en flexibel verlof.
- UWV: Ziek en zwanger met een uitkering (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Betaling van de Ziektewet bij zwangerschapsgerelateerde ziekte en de momenten rond het verlof.
- UWV: ZEZ-uitkering voor zelfstandigen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Voorwaarden, aanvraagperiode, duur, maximum en referentieperiode van 1.225 uur voor ZEZ.
- Rijksoverheid: Geboorteverlof voor partners (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Eén volledig betaalde week geboorteverlof en maximaal vijf extra weken tegen maximaal 70% van het dagloon.
- Rijksoverheid: Betaald ouderschapsverlof (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het recht op 26 weken en negen deels betaalde weken die je in het eerste jaar opneemt.
- Rijksoverheid: Aangepast werk, werktijden en verlof bij zwangerschap (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Betaalde zwangerschapsafspraken, aanpassingen voor veilig werk en rechten tot zes maanden na de bevalling.
- Rijksoverheid: Borstvoeding geven onder werktijd (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het recht in de eerste negen maanden en maximaal een kwart van iedere dienst voor borstvoeding of kolven.
- Arboportaal: Borstvoeding geven onder werktijd (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Dat tijd voor borstvoeding of kolven betaalde werktijd is.
- Rijksoverheid: Ontslagbescherming tijdens zwangerschap (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Bescherming tijdens zwangerschap en verlof, de zes weken erna, uitzonderingen en tijdelijke contracten.
- Rijksoverheid: Vragenlijst over erkenning en ouderlijk gezag (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Een aanpak voor erkenning en ouderlijk gezag die past bij je situatie.
- Rijksoverheid: Uitzonderingen op automatisch gezamenlijk gezag (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Situaties waarin erkenning sinds 2023 niet automatisch tot gezamenlijk gezag leidt.
- Rijksoverheid: Achternaam van een kind kiezen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Naamskeuze, gecombineerde achternamen sinds 2024 en de regel voor latere kinderen van dezelfde ouders.
- Rijksoverheid: Geboorteaangifte (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De termijn van 3 dagen, weekend- en feestdagberekening, documenten en een mogelijke boete bij te late aangifte.
- Rijksoverheid: Wat je regelt als je een kind krijgt (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - BRP, BSN, verzekering, verlof, kinderbijslag en stappen bij het consultatiebureau.
- Rijksoverheid: Verplichte zorgverzekering (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De termijn van vier maanden om je baby te verzekeren en geen premie of eigen risico voor kinderen onder 18.
- Prenatale en neonatale screeningen: Zo gaat de hielprik (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Toestemming, het moment in de eerste week en wat je doet als op dag 7 geen hielprik is gedaan.
- Prenatale en neonatale screeningen: Gehoortest voor pasgeborenen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het gebruikelijke moment op dag 4–7 en regionale of ziekenhuisuitzonderingen bij de gehoortest.
- IND: Nederlander door geboorte, erkenning of adoptie (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Wettelijke mogelijkheden om Nederlander te worden en waarom de geboorteplaats alleen niet beslist.
- IND: Verblijfsvergunning voor een in Nederland geboren kind (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De verblijfsaanvraag voor een niet-Nederlands kind dat hier is geboren, afhankelijk van de situatie.
- SVB: Kinderbijslag aanvragen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De gebruikelijke SVB-brief binnen vier weken en de stappen bij een eerste of volgend kind.
- Dienst Toeslagen: Er komt een kind (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Wanneer een baby automatisch wordt doorgegeven en wanneer je kindgebonden budget moet controleren of aanvragen.
- Rijksoverheid: Patiëntenrechten bij medische behandeling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Duidelijke informatie, samen beslissen, weigeren en andere patiëntenrechten.
- KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst): Tolken in de zorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Professionele normen bij een taalbarrière in de zorg en het gebruik van een tolk.
- Rijksoverheid: Klacht over een arts of zorgverlener (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Eerst de klacht bespreken met de zorgverlener en de gratis, onafhankelijke klachtenfunctionaris.
- Prenatale en neonatale screeningen: Moment van het gesprek over prenataal onderzoek (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het gesprek vindt bij voorkeur in week 8–10 na de eerste afspraak plaats en gaat over vrijwillige keuzes en taalhulp.
- Prenatale en neonatale screeningen: Onderzoeksvergunning voor de 13 wekenecho (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De vergunning voor wetenschappelijk onderzoek loopt tot ten minste 1 januari 2028; dit is geen einddatum van IMITAS.
- RIVM: Griepprik tijdens de zwangerschap (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het moment in het griepseizoen en de huisarts als zorgverlener bij een medische indicatie, ook vóór week 22.
- UWV: Ziekte en zwangerschap voor werknemers (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De uitkering bij zwangerschapsgerelateerde ziekte, aftrek van ziektedagen vóór de verlofstart en ziekte meteen of later na de bevallingsuitkering.
- UWV: Extra verlof bij ziekenhuisopname van een pasgeboren kind (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De berekening van ziekenhuisdagen en aftrek bij extra bevallingsverlof.
- Wet arbeid en zorg: Artikel 3:1 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het wettelijke maximum van 10 extra weken bevallingsverlof na ziekenhuisopname van een pasgeboren kind.
- Rijksoverheid: Aanvullend geboorteverlof aanvragen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Minimaal 4 weken vooraf aanvragen, met uitzonderingen zoals een vroege geboorte.
- Rijksoverheid: Recht op ouderschapsverlof (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - 26 weken per ouder in loondienst, op te nemen voordat het kind 8 wordt.
- Rijksoverheid: Voorwaarden voor erkenning (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Toestemming en voorwaarden bij een buitenlandse nationaliteit voor erkenning.
- Rijksoverheid: Vragen over de gecombineerde achternaam (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Gecombineerde achternamen vanaf 1 januari 2024 als het eerste kind op of na die datum is geboren.
- Zorgverzekeringswet: Artikel 5 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Ingangsdata van de verzekering en dekking met terugwerkende kracht bij aanmelding binnen vier maanden na het ontstaan van de verzekeringsplicht.
- Prenatale en neonatale screeningen: Hoe de gehoortest voor baby’s gaat (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Gebruikelijke test thuis op dag 4–7 en regionale en ziekenhuisuitzonderingen.
- GGD Hollands Noorden: Consultatiebureau (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Gratis bezoeken en de eerste afspraak in deze regio rond 4 weken.
- KNMG: Kwaliteitsnorm voor tolken (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Professioneel tolken en waarom kinderen geen ingewikkelde zorgbeslissingen moeten vertalen.
- Rijksoverheid: Verantwoordelijkheid van de werkgever voor gezond en veilig werk (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De plicht van de werkgever om werkplekrisico’s te beoordelen en aan te pakken.
- DUO: Extra inburgeringstijd na de geboorte van een kind (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De mogelijkheid om na een geboorte extra inburgeringstijd aan te vragen als je aan de voorwaarden voldoet.
- Burgerlijk Wetboek, Boek 7: Toestemming van de patiënt (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Artikelen 446 en 450 gaan over onderzoek en de eis van toestemming van de patiënt voor medische handelingen.
- Dienst Toeslagen: Inloggen op Mijn Toeslagen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De officiële uitleg om in te loggen, toeslagen aan te vragen en te beheren.
- UWV: Recht op zwangerschaps- en bevallingsuitkering (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Welke uitkeringen recht geven op een aparte zwangerschaps- en bevallingsuitkering en welke doorlopen.
- Prenatale en neonatale screeningen: NIPT en kosten van vervolgonderzoek (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - De gratis NIPT en de waarschuwing dat vervolgonderzoek onder het verplichte eigen risico kan vallen.
- Zorginstituut Nederland: Landelijk indicatieprotocol kraamzorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) - Het gekoppelde protocol onderscheidt eenvoudige huishoudelijke taken binnen standaardzorg van extra taken op basis van de beoordeelde zorgbehoefte.