GGD (regionale publieke gezondheidsdienst) en consultatiebureau (jeugdgezondheidszorg): waar je terechtkunt

Een GGD is een Gemeentelijke Gezondheidsdienst: de publieke gezondheidsdienst voor een regio. Het consultatiebureau biedt preventieve zorg voor jonge kinderen als onderdeel van de JGZ. De gemeente laat de JGZ uitvoeren door de GGD, een Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) of een andere JGZ-organisatie. Je huisarts stelt diagnoses en behandelt ziekte. De tabel begint met de dienst die je nodig hebt; de volgende delen leggen de grenzen en regionale verschillen uit.

Gebruik de JGZ voor preventieve zorg aan kinderen, de huisarts bij ziekte en de GGD voor de regionale publieke gezondheidstaken hieronder. Toelating, afspraken en tarieven voor volwassenen kunnen per regio verschillen.

De gemeente registreert inwoners en geboorten en is verantwoordelijk voor de lokale publieke gezondheid en JGZ. De 25 regionale GGD’en voeren bevolkingstaken uit, zoals infectieziektebestrijding en gezondheidsmonitoring, en bieden daarnaast regionale diensten. De JGZ volgt de lichamelijke, psychische en sociale ontwikkeling van kinderen. De huisarts behandelt individuele medische problemen. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) organiseert landelijke programma’s zoals het RVP en ontvangt gegevens voor de publieke gezondheid. Zoek je JGZ-aanbieder op de website van de gemeente en volwassenendiensten via de GGD-zoeker; één zoekopdracht levert mogelijk niet beide op.

Doe binnen drie dagen na de geboorte aangifte bij de gemeente waar de baby is geboren. Een weekend of feestdag kan de uiterste dag verschuiven. De aangifte levert de gegevens waarmee de neonatale screeningen worden geregeld. De hielprik vindt normaal in de eerste week plaats, meestal thuis of in het ziekenhuis. Is de prik na zeven dagen nog niet gedaan, volg dan de contactroute van PNS voor de hielprik. De gehoortest vindt meestal ook thuis in de eerste week plaats, maar sommige regio’s nodigen de baby enkele weken later op een locatie uit. Beide screeningen zijn gratis en vrijwillig.

Het consultatiebureau nodigt een baby normaal rond de leeftijd van één maand uit. Een jeugdarts of verpleegkundige registreert groei en ontwikkeling, bespreekt voeding, slapen, taal en opvoeding, geeft RVP-vaccinaties en kan doorverwijzen als extra ondersteuning nodig is. JGZ is preventieve zorg. Een ziek kind of een kind met nieuwe klachten hoort bij de huisarts, niet bij een gewone afspraak op het consultatiebureau.

De JGZ loopt door tijdens de basisschool en het voortgezet onderwijs. In de uitnodiging staat of het kind een vragenlijst invult, wordt gemeten of met een JGZ-professional spreekt. Deelname is vrijwillig. De school kan ruimte en tijd regelen, maar voert het onderzoek niet uit en krijgt de individuele uitslag niet. Neem bij vragen of bezwaar contact op met de JGZ-organisatie in de uitnodiging.

Het Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg (DD JGZ) bevat groei, ontwikkeling en aantekeningen van de JGZ. Alleen de jeugdarts, verpleegkundige of assistent die het kind begeleidt, kan het openen. Huisarts, ziekenhuis, school en gemeente krijgen geen automatische toegang. De JGZ vraagt normaal toestemming voordat informatie met een andere zorgverlener wordt gedeeld. Een professional mag noodzakelijke informatie zonder toestemming delen als de wet melding van een infectieziekte verplicht of als dat nodig is om huiselijk geweld of kindermishandeling te onderzoeken of te stoppen.

Zorgprofessionals moeten bij signalen van onveiligheid de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling volgen. Daarbij kunnen zij de zorg bespreken, advies vragen en een melding doen bij Veilig Thuis. Iedereen kan via de route van de Rijksoverheid voor kindveiligheid anoniem advies vragen aan Veilig Thuis. Bel 112 als een kind direct gevaar loopt.

Het RIVM organiseert het RVP en de JGZ geeft de vaccinaties. Vaccinaties binnen het programma zijn gratis en deelname is vrijwillig. Leeftijden en producten kunnen veranderen. Gebruik daarom het actuele RIVM-schema uit het antwoord bovenaan, niet een overgenomen leeftijdenlijst. In de uitnodiging staan de lokale plaats en tijd. Neem contact op met de genoemde JGZ als je de afspraak wilt verzetten of het aanbod wilt bespreken.

Als een kind zich vanuit het buitenland in Nederland vestigt, vraagt een regionaal kantoor van het RIVM om een kopie van het vaccinatiebewijs. Daarna stuurt het RIVM een overzicht van de vaccinaties waarvoor het kind nog in aanmerking komt. Reageert het gezin niet, dan stuurt het RIVM een uitnodiging op basis van de leeftijd. Neem alle buitenlandse vaccinatiebewijzen mee, ook als ze een andere taal of schema gebruiken. Komt er geen verzoek of uitnodiging, vraag dan bij de lokale JGZ hoe je het bewijs kunt opsturen. Maak zelf geen inhaalschema.

Een verloskundige is het eerste aanspreekpunt voor zwangerschap, bevalling en kraamtijd. Na een positieve zwangerschapstest kun je je zonder verwijzing van de huisarts inschrijven bij een verloskundigenpraktijk. Volg in de eerste tien dagen na de geboorte de route van de verloskundige bij zorgen over de baby; de verloskundige kan de moeder tot zes weken begeleiden. Na die vroege overdracht behandelt de huisarts ziekte en volgt het consultatiebureau groei, ontwikkeling en vaccinaties. De gids over zwangerschap en geboorte beschrijft prenatale screening, geboorteaangifte en kraamzorg.

De tbc-voorwaarden van de IND gelden voor sommige aanvragers van een reguliere verblijfsvergunning. De actuele pagina met uitzonderingen noemt nationaliteit en andere uitzonderingen, waaronder leeftijd en een recente test in Nederland. Controleer de huidige situatie van de aanvrager daar en gebruik geen oude landenlijst. Voor asielverblijfsroutes gelden andere voorwaarden.

Heb je de intentieverklaring van de IND ondertekend, dan moet je het onderzoek binnen drie maanden na ontvangst van de verblijfsvergunning laten uitvoeren. Volgens de IND kan het missen van die termijn leiden tot intrekking van de vergunning. Maak een afspraak bij je regionale GGD en neem verwijsformulier 7604 mee; vul deel 1 zo volledig mogelijk in. De GGD kiest de onderzoeksmethode voor jouw situatie. Vraag die GGD naar tarief, documenten, betaling, toegankelijkheid en eventueel vervolg. Het tarief of de methode van een andere regio geldt niet automatisch.

Artsen en laboratoria moeten bepaalde infectieziekten bij de GGD melden. De GGD beoordeelt het risico, zoekt de bron en bepaalt of contacten informatie of beschermende maatregelen nodig hebben. De GGD kan de patiënt of iemand die is blootgesteld benaderen. Neemt de GGD contact met je op, gebruik dan de gegevens uit het gesprek of de brief en volg de instructies van dat onderzoek. Bel bij ziekte of behoefte aan behandeling de huisarts. Het RIVM ontvangt voor landelijke monitoring een gepseudonimiseerde melding, niet de identiteit van de persoon.

Iedereen kan de huisarts bellen voor een soa-test of een vraag over seksuele gezondheid. Een Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) van de GGD biedt aanvullende zorg aan specifieke groepen met een hoger soa-risico en een drempel om naar de huisarts te gaan. Mensen onder 25 jaar zijn één doelgroep, maar leeftijd alleen garandeert geen testafspraak. De landelijke financiering heeft een plafond en elke regio gebruikt triage en de beschikbare capaciteit. Controleer de regionale criteria voordat je naar een locatie reist.

Accepteert de GGD iemand binnen de aanvullende regeling, dan zijn het soa-consult, de test en eventuele behandeling daar gratis en desgewenst anoniem. Een GGD kan iemand doorverwijzen als criteria of capaciteit geen afspraak toelaten. De huisarts blijft beschikbaar. Het huisartsconsult valt niet onder het verplichte eigen risico, maar laboratoriumonderzoek of medicijnen kunnen daar wel onder vallen. Mensen onder 25 jaar vinden via Sense hulp en regionale adressen ook een gratis vertrouwelijk gesprek over seksualiteit. Vraag een particuliere kliniek vóór het boeken naar de prijs.

De meeste, maar niet alle, GGD’en bieden reisadvies en vaccinaties. GGD Reisvaccinaties toont deelnemende regio’s, landeninformatie en afspraken. Een commerciële vaccinatiekliniek is een andere route. Reisvaccins vallen meestal buiten de gratis landelijke programma’s. Vraag de gekozen aanbieder daarom naar de prijzen van consult en vaccin. Een aanvullende verzekering kan sommige kosten vergoeden; controleer de polis vóór het boeken.

Geboorteaangifte of inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) ondersteunt de uitnodigingen, maar een nieuwkomersgezin moet niet blijven wachten op een automatische brief. Zoek de lokale JGZ via de website van de gemeente en vraag om contact. Meld een verhuizing bij zowel de oude als de nieuwe JGZ-organisatie en vraag hoe het DD JGZ wordt overgedragen. Bewaar het vaccinatiebewijs en buitenlandse documenten tot de nieuwe aanbieder bevestigt wat is ontvangen. Gebruik voor de hielprik van een pasgeborene de zevendagenregel van PNS en wacht niet op een gewone uitnodiging.

Vertel de aanbieder vóór de afspraak welke taal-, communicatie-, mobiliteits- of zintuiglijke ondersteuning je nodig hebt. De aanbieder beoordeelt of een tolk nodig is en of dat een professionele tolk moet zijn. Financiering en beschikbaarheid zijn niet overal hetzelfde; vraag wie de tolk regelt en betaalt. Vraag bij toestemming, seksuele gezondheid, veiligheid of een ander complex of gevoelig gesprek om een professionele tolk. Een kind hoort tijdens zulke afspraken niet voor een volwassene te tolken.

Vraag eerst de organisatie die de dienst uitvoerde om uitleg of correctie. Lost dat het probleem niet op, vraag dan naar de klachtenregeling en de onafhankelijke klachtenfunctionaris; die is gratis. Gaat de klacht over de uitvoering van de hielprik of gehoortest, benader dan de uitvoerende organisatie. Gaat de klacht over het landelijke programma, benader dan het RIVM. Vraag om een kopie van relevante correspondentie en noteer data, namen en de gewenste uitkomst.

Een afspraak bij de GGD, het consultatiebureau of de schoolgezondheidszorg is geen route voor spoedbehandeling. Bel tijdens openingstijden de huisarts voor dringende medische hulp. Bel buiten die uren eerst de regionale huisartsenpost. Bel 112 bij een levensbedreigende noodsituatie. Volg tijdens zwangerschap of de eerste periode na de bevalling ook het spoednummer en de instructies van de verloskundigenpraktijk. De gids over spoedzorg legt routes en kosten uit. Begin voor een niet-spoedeisende publieke gezondheidsdienst met je postcode op GGD.nl; begin voor preventieve kindzorg met de JGZ-pagina van de gemeente.