Hoe bepaalt je gemeente je leerroute voor inburgering?

Geldt de Wet inburgering 2021 voor je? Kijk dan in je persoonlijke plan welke leerroute en examens voor je gelden.

Laatste periode in de cijfers: december 2025. De CBS-cijfers over 2025 zijn voorlopig. De gegevens zijn opgehaald in oktober 2026.

Het CBS-overzicht (Externe website, opent in een nieuw tabblad) telt mensen die onder de Wet inburgering 2021 inburgeringsplichtig werden. De routecijfers op deze pagina tellen alleen mensen met een leerroute in hun PIP (persoonlijk plan inburgering en participatie).

De CBS-tabel bevat 97.890 mensen met een vastgelegde leerroute tot en met december 2025. De openbare gegevens van DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) lopen tot en met augustus 2026. Daarin staan ongeveer 120.000 vastgelegde routes. Kleine aantallen die DUO vanwege privacy verbergt, tellen hierin niet mee. Afgerond volgt 70% de B1-route, 24% de Z-route en 6% de Onderwijsroute.

CBS en DUO tellen verschillende groepen en gebruiken verschillende einddatums. Lees de cijfers daarom als twee aparte overzichten. Onze pagina met statistieken over inburgeringsroutes geeft het DUO-overzicht op basis van de gegevens tot en met augustus 2026.

Bij de brede intake onderzoekt je gemeente welke leerroute bij je past. Je voert een gesprek. De meeste nieuwkomers maken ook de leerbaarheidstoets. Daarna maakt de gemeente samen met je het PIP. Daarin staan je leerroute en de examens die je moet doen. De regels voor de leerroutes (Externe website, opent in een nieuw tabblad) horen bij de Wet inburgering 2021. Deze wet geldt sinds 1 januari 2022.

Onder de Wet inburgering 2021 is een leerroute niet hetzelfde als een cursus. Ben je asielstatushouder? Dan bepaalt de gemeente welke cursus je doet. Ben je geen asielstatushouder, maar bijvoorbeeld gezinsmigrant? Dan moet je zelf een cursus kiezen. De gemeente bepaalt wel je leerroute en legt die vast in je PIP.

Kun je de toets niet maken door een beperking van je zicht of gehoor? Dan kan je gemeente je vrijstellen. Vraag dit vóór je de toets maakt. De vrijstelling is definitief. Dit staat op pagina 47 van de DUO-handleiding voor het inburgeringsportaal (PDF, 6,5 MB) (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Elke leerroute heeft een eigen doel:

• B1-route: je leert Nederlands op B1 en doet mee in de samenleving, bijvoorbeeld via werk of andere activiteiten. Je doet ook Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM). Dit is de standaardroute voor mensen van wie de gemeente verwacht dat ze B1 kunnen halen.
• Onderwijsroute: je volgt een intensief programma met taal en studievaardigheden. De route is vooral bedoeld voor jongere nieuwkomers die verder willen leren in het Nederlandse onderwijs. Het taalniveau is B1 of B2.
• Z-route: je leert Nederlands en doet mee in de samenleving als de andere twee routes te moeilijk zijn. Taalonderwijs en activiteiten helpen je om zelfstandiger te worden. Taalexamens zijn vrijwillig.

De voorwaarden vind je in onze gidsen over de B1-route, Onderwijsroute en Z-route. Het overzicht van de Wet inburgering 2021 legt uit hoe de routes bij de wet horen.

Verhuis je tijdens je inburgering? Lees de gids over verhuizen tijdens je inburgering.

Volgens CBS hadden 97.890 mensen uit de groepen van 2022–2025 in december 2025 een vastgelegde leerroute. Een groep, ook wel een cohort, bestaat uit mensen die in hetzelfde jaar de DUO-brief over hun inburgeringsplicht kregen. De tabel gebruikt de meest recent vastgelegde route van iedere persoon. Mensen zonder leerroute tellen niet mee. Bron: CBS, “Verdeling van de leerroutes”.

In de CBS-cijfers steeg het aandeel van de B1-route van ongeveer 67% in de groep van 2022 naar 74% in de groep van 2025. Het aandeel van de Z-route daalde van ongeveer 27% naar 19%. De Onderwijsroute was in elk van deze groepen de kleinste route.

De leerbaarheidstoets geeft advies: kun je binnen drie jaar B1 of A2 halen? Dit staat op pagina 47 van de DUO-handleiding voor het inburgeringsportaal (PDF, 6,5 MB) (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Als je de toets maakt, gebruikt je gemeente het toetsadvies samen met het intakegesprek om je leerroute te bepalen. Dat legt DUO uit bij de brede intake (Externe website, opent in een nieuw tabblad). De CBS-cijfers laten zien welke route mensen bij elk toetsadvies hebben gekregen.

CBS gebruikt in de cijfers van december 2025 de labels “B1-route haalbaar” en “B1-route niet haalbaar”. De tabel telt iedereen met een van deze uitslagen, ook mensen die nog geen PIP hebben. Bron: CBS, “Leerroutes & advies leerbaarheidstoets”, cijfers van december 2025. De percentages zijn afgerond op hele getallen.

Kijk je alleen naar mensen met een vastgelegde route? Dan volgt ongeveer 86% van de mensen met het advies “B1-route haalbaar” de B1-route. Bij het advies “B1-route niet haalbaar” is dat ongeveer 30%. Het toetsadvies bepaalt dus niet op zichzelf de leerroute.

CBS registreert leerroutewisselingen door de eerste en de meest recent bekende route te vergelijken. In december 2025 had ongeveer 32% van de mensen die in de Onderwijsroute begonnen als laatste route de B1-route of Z-route. De tabel laat het verschil tussen de eerste en laatste registratie zien. Niet alle wisselingen tussendoor zijn erin te zien.

Elk percentage gaat over alle mensen die in de genoemde route begonnen. Bron: CBS, “Leerroutewisselingen en afschalen”, cijfers van december 2025.

Bij afschaling verlaagt de gemeente het doel van één of meer taalexamens van B1 naar A2. Je blijft in de B1-route. Lees de regels van DUO over afschaling (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Je gemeente kan afschaling naar A2 overwegen na minstens 600 uur Nederlandse les die aan de voorwaarden voldoet. B1 moet ondanks voldoende inzet nog te moeilijk voor je zijn. Vraag je gemeente om je lesuren en voortgang te bekijken.

Nederlandse lessen bij een school met het Blik op Werk Keurmerk kunnen meetellen. Dat staat in de uitleg van DUO over examens (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Alfabetiseringslessen en Nederlandse lessen bij een erkende aanbieder van een taalschakeltraject kunnen ook meetellen als ze aan de voorwaarden voldoen. Een taalschakeltraject bereidt je met taalonderwijs voor op een vervolgopleiding. Bepaalde lessen tijdens de brede intake kunnen ook meetellen. De voorwaarden staan in artikel 5.5 van het Besluit inburgering 2021 (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Volgens CBS had ongeveer 25% van de mensen in de B1-route uit de groep van 2022 een taalniveau dat naar A2 was verlaagd. In de groep van 2025 was dat 1%. Het verschil is ongeveer 24 procentpunt. De nieuwere groepen hadden tot december 2025 minder tijd om tot deze beslissing te komen. Bron: CBS, “Leerroutewisselingen en afschalen”.

Deze cijfers laten zien hoeveel mensen tot december 2025 een verlaging naar A2 kregen. Je kunt er niet uit afleiden hoeveel van het verschil door de eerste routekeuze komt. De cijfers laten ook niet zien hoeveel van het verschil door de duur van het leren komt.

Sommige nieuwkomers hebben vóór of naast de Nederlandse les een alfabetiseringscursus nodig. Daar leren ze lezen en schrijven in het Latijnse alfabet. De tabel gaat alleen over asielmigranten.

Volgens CBS heeft ongeveer 68% van de asielmigranten in de Z-route een alfabetiseringscursus nodig. In de B1-route is dat 12% en in de Onderwijsroute 6%. Bron: CBS, “Alfabetisering”, cijfers van december 2025.

Over alle routes samen heeft ongeveer 31% van de asielmigranten met een bekende PIP-route een alfabetiseringscursus nodig. De Z-route combineert Nederlandse les, alfabetisering waar nodig en activiteiten om mee te doen in de samenleving. Wil je weten welke taalniveaus mensen later halen? Lees welk taalniveau inburgeraars behalen.

In de totale CBS-groep zit iedereen die onder de Wet inburgering 2021 inburgeringsplichtig werd. Ook mensen die later een gedeeltelijke of volledige vrijstelling of ontheffing kregen, blijven daarin meetellen. Voor de routecijfers telt een kleinere groep mee. Mensen met een vrijstelling, ontheffing of vervallen inburgeringsplicht tellen daar alleen mee als zowel het begin van hun intake als hun PIP bekend is.

CBS maakt onderscheid tussen asielmigranten en gezins- en overige migranten. Bij de asielgroep tellen ook mensen mee die zich bij een asielmigrant voegen of met een asielmigrant een gezin vormen. Gezinsherenigers tellen in deze groep mee, ook als zij de aanvraag niet binnen drie maanden deden. De alfabetiseringscijfers op deze pagina gaan alleen over de asielgroep.

Elke tabel telt een andere groep. De routetabel telt mensen met een vastgelegde PIP-route. De tabel over routewisselingen gebruikt de eerste route als uitgangspunt. In de toetsadviestabel tellen ook mensen zonder PIP mee. De alinea daaronder telt deze mensen niet mee. De tabel over afschaling telt mensen in de B1-route per cohort.

CBS verbergt aantallen onder de 10 en rondt andere aantallen af op het dichtstbijzijnde vijftal. Daardoor kan een totaal iets afwijken van de opgetelde delen.

Voor de DUO-vergelijking tellen we de vastgelegde routes op in het CSV-bestand van september 2026. Een CSV-bestand bevat tabelgegevens. De cijfers lopen tot en met augustus 2026. Aantallen van 1–4 die DUO vanwege privacy verbergt, tellen niet mee. Het zichtbare totaal is daardoor iets lager dan het volledige totaal.

Gebruik het CBS-overzicht voor nieuwe cijfers.

Is je leerroute al vastgesteld? Kijk in je PIP welke route en examens voor je gelden. Wacht je nog op een leerroute? Vraag je gemeente naar de brede intake en je plan. De gemeente kijkt voor de beslissing naar je intake en je persoonlijke situatie. De landelijke percentages gaan over de routes van andere mensen.

Vind je de route te moeilijk? Vraag je gemeente om je voortgang te bespreken. Volg je de B1-route? Vraag dan of je aan de voorwaarden voor afschaling naar A2 voldoet. Daarvoor zijn onder meer minstens 600 uur Nederlandse les die aan de voorwaarden voldoet en voldoende inzet nodig. Heb je hulp nodig met lezen en schrijven? Vraag of je plan een alfabetiseringscursus bevat.

Deze gidsen helpen je verder:

• PIP: wat staat er in je persoonlijke plan?
• B1-route: voorwaarden en examens
• Z-route: voorwaarden voor zelfredzaamheid