Inburgeringsroutes in cijfers: B1-route, Onderwijsroute en Z-route onder de wet van 2021

Van de nieuwe inburgeraars met een vastgestelde leerroute onder de Wet inburgering 2021 zit ongeveer 7 op de 10 in de B1-route, ruwweg 1 op de 4 in de Z-route (Zelfredzaamheidsroute) en slechts een klein deel in de Onderwijsroute. Volgens de open data van DUO hadden in juni 2026 ongeveer 112.000 mensen een route geregistreerd, op een totaal van ruwweg 145.000 mensen die sinds 2022 in het nieuwe stelsel zijn ingestroomd. Op deze pagina analyseren wij deze officiële DUO-cijfers; wij zijn geen overheidsinstantie en stellen deze statistieken niet zelf op, wij vatten ze alleen samen.

• De B1-route is dominant. Onder de mensen met een geregistreerde leerroute is de B1-route veruit de grootste groep, gevolgd door de Z-route, terwijl de Onderwijsroute een kleine minderheid vormt.
• Een groot deel heeft nog geen route. Ruwweg een kwart van iedereen die in het Wi2021-stelsel is ingestroomd, heeft nog geen leerroute geregistreerd, voornamelijk omdat het persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) van de gemeente nog niet definitief is.
• Asielstatushouders vormen de grootste doelgroep. Zij vormen de meerderheid van de totale instroom en zitten veel vaker dan gezinsmigranten in de Z-route of Onderwijsroute.
• De meeste mensen zijn nog aan het inburgeren. Ongeveer vier op de vijf inburgeringsplichtige nieuwkomers in de dataset hebben nog een lopende verplichting; een minderheid is al klaar.
• Dit zijn vroege cohorten. De wet van 2021 is pas in 2022 ingegaan, dus de afrondingscijfers zijn van nature laag — voor de meeste mensen is de termijn van drie jaar nog niet verstreken.

De Wet inburgering 2021 (de inburgeringswet die op 1 januari 2022 is ingegaan) verving één uniform stelsel door drie leerroutes. Uw gemeente bepaalt welke route bij u past en legt die vast in uw PIP (Persoonlijk plan Inburgering en Participatie). Kort gezegd:

• B1-route: toewerken naar Nederlands op niveau B1, plus kennis van de Nederlandse maatschappij (KNM) en participatiemodules. De standaardroute voor mensen die redelijkerwijs B1 kunnen halen.
• Onderwijsroute: een intensief taal-en-studietraject (taalschakeltraject) gericht op jongere nieuwkomers die willen doorstromen naar het Nederlandse onderwijs.
• Z-route (Zelfredzaamheidsroute): een op participatie gerichte route voor mensen voor wie B1 of studie niet realistisch is, opgebouwd rond uren taalleren en activering in plaats van examens op hoog niveau.

Voor de regels achter elke route, zie onze gidsen over de B1-route, de Onderwijsroute en de Z-route, plus het overzicht van wat er is veranderd onder de Wet inburgering 2021.

De onderstaande tabel laat zien hoe mensen met een geregistreerde leerroute zijn verdeeld, op basis van DUO-gegevens opgeteld over de cohorten 2022–2026. De percentages gelden voor de groep die al een route in het systeem heeft; ze tellen de grote groep waarvan het PIP nog niet definitief is niet mee, die hieronder apart wordt besproken.

Volgens DUO hadden in juni 2026 ongeveer 112.000 mensen een leerroute geregistreerd. Daarbovenop waren ongeveer 32.800 mensen wel ingestroomd, maar hadden zij nog geen route toegewezen gekregen — ongeveer een kwart van de totale instroom — voornamelijk omdat de gemeente hun PIP nog niet definitief had gemaakt. Die groep "nog geen route" is een nuttige herinnering dat het nieuwe stelsel nog in opbouw is.

Voor een diepere blik op hoe elke route in eerste instantie wordt toegewezen — hoe het advies van de leerbaarheidstoets aansluit op de route, plus routewisselingen, afschaling en behoefte aan alfabetisering — zie onze op CBS gebaseerde verdiepende analyse van routetoewijzing (let op: die gebruikt een andere bron en populatie, dus de totalen wijken af van deze pagina).

De routeverdeling ziet er heel anders uit afhankelijk van de doelgroep. DUO verdeelt inburgeraars in asielstatushouders, gezinsmigranten en een groep "overig". De onderstaande tabel laat de routeaandelen binnen elke groep zien, voor mensen die al een route hebben, opgeteld over de cohorten 2022–2026.

Gezinsmigranten zitten vrijwel volledig in de B1-route, terwijl asielstatushouders — de grootste groep in totaal, met ruwweg 92.000 van de ongeveer 145.000 totale instromers — bijna alle plaatsingen in de Z-route en Onderwijsroute voor hun rekening nemen. Dit sluit aan bij de opzet van de routes: de Z-route en de Onderwijsroute zijn vooral bedoeld voor nieuwkomers die als vluchteling zijn aangekomen.

Een cohort is het jaar waarin DUO het besluit inburgeringsplicht heeft genomen. De tabel toont de totale instroom per cohort. Het cijfer voor 2026 betreft een gedeeltelijk jaar, omdat de dataset alleen loopt tot de laatste volledige maand vóór de verversing van juni 2026.

Omdat de wet van 2021 jong is, lopen voor de meeste mensen de termijnen nog. DUO registreert de status van elke persoon: nog inburgeringsplichtig, tijdelijk vrijgesteld, afgerond of vervallen. Over alle cohorten heen is ruwweg 80% nog aan het inburgeren, is ongeveer 13% klaar, is ongeveer 4% vervallen (bijvoorbeeld doordat iemand het land heeft verlaten of is overleden) en is ruwweg 3% tijdelijk vrijgesteld. Van de mensen die klaar zijn, voldeed de meerderheid aan de inburgeringseis via examens; een kleiner deel rondde af via de Z-route, en een enkeling werd vrijgesteld of ontheven van de verplichting.

Lees "afgerond" zorgvuldig: het betekent geen vast slagingspercentage. Aangezien de vroegste cohorten pas drie tot vier jaar onderweg zijn in een termijn van drie jaar die kan worden verlengd, is een laag afrondingsaandeel te verwachten. Naarmate de cohorten van 2022 en 2023 ouder worden, zou de afronding moeten stijgen; dit is een momentopname, geen eindresultaat.

Statistieken beschrijven het gemiddelde; uw eigen route wordt door uw gemeente vastgesteld in uw PIP, niet door deze percentages. Als de meeste mensen in de B1-route zitten, betekent dat niet dat u daar ook in moet zitten. De cijfers zijn vooral nuttig als context: ze laten zien dat de B1-route de standaard is, dat de Z-route een reëel en veelvoorkomend pad is (geen zeldzame uitzondering) en dat de Onderwijsroute klein is en vooral bedoeld voor jongere asielnieuwkomers.

Om uit te zoeken welk pad voor u geldt, begint u met welk Nederlands examen u nodig heeft, en leest u daarna de routegids die bij uw PIP past: de B1-route, Z-route of Onderwijsroute. Voor de bredere context van de hervorming van 2021, zie wat er is veranderd onder de Wet inburgering 2021.