De AOW-staatspensioen voor nieuwkomers: de opbouw van 2% per jaar, wat je ontbrekende jaren kosten, en hoe je het gat kunt dichten

Het Nederlandse staatspensioen heet AOW (Algemene Ouderdomswet). Het wordt uitbetaald door de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de instantie die de volksverzekeringen uitvoert. De AOW hangt niet af van hoe lang je hebt gewerkt of hoeveel je hebt verdiend. Ze hangt alleen af van het aantal jaren dat je verzekerd was onder de AOW-regeling. Je bent normaal gesproken verzekerd zolang je in Nederland woont of werkt. Je bouwt 2% van een volledige AOW op voor elk verzekerd jaar, geteld over de 50 jaar voorafgaand aan je AOW-leeftijd. Iemand die op zijn 40e naar Nederland komt, kan dus nooit 100% halen, hoeveel belasting diegene ook betaalt. Je kunt maar een deel van dat gat dichten, en de opties die echte AOW toevoegen hebben deadlines. Deze gids behandelt hoe de opbouw werkt en wat jouw eigen gat waard is in euro's. Daarna komen het inkopen van ontbrekende jaren aan bod, de AIO-aanvulling voor mensen die onder het minimuminkomen uitkomen, en het pensioen via je werkgever bovenop de AOW.

Als algemene regel is iedereen die in Nederland woont of in Nederland werkt verzekerd onder de AOW-regeling. Het is de verzekering die je pensioen creëert, niet de premies zelf. Je werkgever houdt premies volksverzekeringen in op je salaris en draagt ze af aan de Belastingdienst. Sinds 1 januari 2024 verlagen onbetaalde premies je AOW-pensioen niet meer. Je blijft het geld wel schuldig aan de Belastingdienst, maar je AOW-opbouw is veilig.

De wet telt in hele kalenderjaren. Artikel 13 van de AOW past een verlaging van 2% toe voor elk kalenderjaar tussen de aanvangsleeftijd en je pensioenleeftijd waarin je niet verzekerd was. Voor iemand die in 2026 de AOW-leeftijd bereikt, is de aanvangsleeftijd 17 en de pensioenleeftijd 67, dus het venster is precies 50 jaar. Vijftig verzekerde jaren geven een volledig pensioen. Er is een minimum. Ben je geboren op of na 1 januari 1950 en was je minder dan één jaar verzekerd, dan krijg je helemaal geen AOW.

De tabel hieronder laat zien wat verschillende aankomstleeftijden opleveren, uitgaande van een AOW-leeftijd van 67 en geen jaren in het buitenland na je aankomst. De bedragen zijn bruto per maand tegen de tarieven die gelden vanaf 1 juli 2026. AOW-bedragen worden twee keer per jaar aangepast, dus de bedragen in euro's veranderen; de percentages niet.

Er zijn uitzonderingen op de algemene verzekeringsregel, en twee daarvan raken nieuwkomers vaak. Je bent niet verzekerd als je tijdelijk in Nederland verblijft om te studeren en niet werkt. Je bent ook niet verzekerd als je in Nederland werkt met een detacheringsverklaring (certificate of coverage) van een ander land, omdat je dan in het socialezekerheidsstelsel van dat land blijft. Beide situaties betekenen jaren van verblijf in Nederland die niet meetellen voor de AOW. Bewaar je jaaropgaven, belastingaangiftes en aanslagen. De SVB gebruikt die documenten om te bepalen hoeveel jaren je verzekerd was.

De overheid stelt de AOW-leeftijd vijf jaar van tevoren vast, en eenmaal vastgesteld kan die niet meer worden gewijzigd. De leeftijd volgt de levensverwachtingscijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek publiceert.

De SVB publiceert dezelfde informatie per geboortedatum, en dat is de versie die telt voor je planning. De leeftijden staan vast voor iedereen die geboren is vóór 1 oktober 1964. Voor latere geboortedata publiceert de SVB alleen verwachte leeftijden, en die verwachte leeftijden stijgen gestaag.

Gebruik de tool van de SVB op basis van je geboortedatum voor je eigen jaar, en behandel 1 oktober 1964 en later als voorlopig.

Er zijn twee AOW-tarieven. Het tarief voor een alleenstaande is 70% van het netto minimumloon. Het tarief voor iemand die samenwoont met een andere volwassene is 50% van het netto minimumloon, per persoon. De bedragen hieronder zijn voor een volledig AOW-pensioen voor mensen die in Nederland wonen.

De nettobedragen gaan ervan uit dat de loonheffingskorting wordt toegepast. Zonder die korting wordt er meer loonheffing ingehouden. In beide gevallen wordt een zorgverzekeringsbijdrage van 4,85% (Zvw) ingehouden. Vakantietoeslag wordt voor elke maand AOW opgebouwd en eenmaal per jaar in mei uitbetaald.

Welk tarief je krijgt, hangt af van wie je huis met je deelt, niet van wie er staat ingeschreven. Iemand telt als samenwonend met jou als diegene het grootste deel van de tijd in hetzelfde huis is en jullie delen van het huis samen gebruiken, ook als diegene op een ander adres staat ingeschreven. Twee situaties gaan makkelijk mis. Woon je alleen samen met je kinderen, je vader of je moeder, dan behoud je het alleenstaandentarief. Verhuur of huur je een kamer aan of van de ander, heb je een schriftelijk huurcontract en kun je de huurbetalingen aantonen, dan behoud je ook het alleenstaandentarief. Geef elke verandering in je leefsituatie door aan de SVB, want het verschil tussen de twee tarieven is meer dan €500 per maand.

Twee officiële tools laten zien waar je staat. Gok niet op basis van je jaren van verblijf, want periodes van studie, detachering of werk in het buitenland kunnen anders geregistreerd staan dan je verwacht.

• Mijn SVB laat zien hoeveel AOW je tot nu toe hebt opgebouwd en wat je krijgt op je AOW-leeftijd. Log in met je DigiD of met een andere geldige EU Login. Kun je niet inloggen, dan kun je de SVB telefonisch of via het contactformulier vragen om een overzicht van verzekerde tijdvakken voor AOW-pensioen, dat je verzekerde periodes jaar voor jaar toont.
• Mijnpensioenoverzicht.nl laat je AOW zien samen met elk pensioen via je werk dat je in Nederland hebt opgebouwd, en welke uitvoerder elk pensioen beheert. Het is het officiële pensioenregister. Stichting Pensioenregister beheert het, en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt er toezicht op. Je logt in met DigiD.

Controleer Mijn SVB in dezelfde sessie als mijnpensioenoverzicht.nl en noteer twee getallen: het percentage van een volledige AOW waar je naartoe werkt, en het totale pensioen via je werk per jaar. Op die twee getallen bouw je je verdere planning. Eén detail om op te letten: heb je een voorlopige premie voor vrijwillige verzekering betaald, dan telt die periode pas als verzekerd zodra het bedrag definitief is vastgesteld en volledig betaald. Tot die tijd staat het als niet verzekerd.

Je kunt betalen voor AOW-verzekering over jaren waarin je niet verzekerd was. Dit is vrijwillige verzekering, en voor eerdere jaren noemt de SVB dit inkoop. Het is de enige manier om je eigen AOW-percentage hoger te maken dan wat je verblijf je oplevert, en er zit een harde deadline aan.

Je kunt eerdere jaren inkopen als aan al deze vier voorwaarden wordt voldaan:

• Je bent binnen 50 jaar voor je AOW-leeftijd in Nederland gaan wonen of werken.
• Je hebt je AOW-leeftijd nog niet bereikt op het moment van aanvragen.
• Je vraagt aan binnen 10 jaar na je eerste komst om in Nederland te wonen of werken. De SVB hanteert dezelfde termijn als tot 10 jaar na de datum waarop je voor het eerst verzekerd raakte onder de AOW-regeling.
• Je bent minstens 5 jaar verzekerd geweest onder de AOW-regeling, op basis van wonen of werken in Nederland.

Twee uitzonderingen op de eis van 5 jaar zijn het navragen bij de SVB waard. Was je verzekerd voor een staatsouderdomspensioen in een ander EU-land, dan kan de SVB die periode mogelijk meetellen. Woonde je voor het eerst in Nederland met een verblijfsvergunning, dan was je in die periode mogelijk niet verzekerd onder de AOW-regeling, dus vraag de SVB dit te beoordelen. Inkopen is niet mogelijk als je verzekerd bent in een ander EU-land en daar een pensioen uit ontvangt. Ben je met kinderen teruggekeerd naar Nederland, dan kun je ook voor hen jaren inkopen, mits zij voor het eerst binnen 50 jaar voor hun eigen AOW-leeftijd naar Nederland zijn gekomen.

De premie is een percentage van je totale inkomen voor elk jaar dat je inkoopt, waarbij inkomen uit Nederland en uit het buitenland meetelt. Er is een minimum en een maximum per jaar. Vanaf 1 juli 2026 is het minimum €3.876 voor een heel jaar, en dat betaal je zelfs voor een jaar waarin je helemaal geen inkomen had. Jaren vóór je 21e verjaardag zijn goedkoper: vanaf 1 juli 2026 kosten ze tussen €66 op 15-jarige leeftijd en €2.777 op 20-jarige leeftijd, omdat ze geprijsd zijn op basis van het minimumjeugdloon. De SVB heeft een rekentool, en op verzoek berekent de SVB het bedrag ook voor je.

Zet de prijs af tegen wat een jaar oplevert. Eén extra verzekerd jaar is 2% van een volledige AOW. Tegen het alleenstaandentarief van juli 2026 is dat €33,24 bruto per maand, oftewel €398,92 bruto per jaar, plus vakantietoeslag. Tegen het tarief voor iemand die samenwoont met een andere volwassene is het €22,79 bruto per maand. Twee dingen veranderen die vergelijking. De AOW wordt geïndexeerd, dus de waarde per jaar stijgt na verloop van tijd. En zou je toch al in aanmerking komen voor de AIO-aanvulling, dan verlaagt extra AOW je AIO met hetzelfde bedrag, omdat de AIO je inkomen aanvult tot een vast minimum. Vraag de SVB om naar je hele situatie te kijken voordat je in één keer voor meerdere jaren betaalt.

Je AOW-opbouw stopt op de dag dat je stopt met wonen of werken in Nederland. Je kunt de opbouw laten doorlopen met vrijwillige verzekering, maar het venster is kort. Je moet minstens één heel jaar in Nederland verzekerd zijn geweest voordat je vertrok. Je kunt aanvragen vanaf 2 maanden voor je vertrek tot 12 maanden na de start van je verblijf of werk buiten Nederland. Daarna sluit de deur. De AOW-premie voor 2026 is 17,9% van je inkomen, met een minimum van €569 en een maximum van €5.693 per jaar. Het maximum geldt vanaf een inkomen van €38.883.

De AIO (aanvullende inkomensvoorziening ouderen) vult je inkomen aan tot het gegarandeerde minimuminkomen. Ze bestaat precies voor mensen van wie de AOW onvolledig is. Ze is inkomensafhankelijk en wordt niet automatisch uitbetaald, dus je moet ze aanvragen.

Je kunt een AIO-aanvulling krijgen als je je AOW-leeftijd hebt bereikt, je in Nederland woont, je weinig of geen ander inkomen hebt, en je vermogen onder de grens blijft. Krijg je een volledige AOW maar heeft je partner de AOW-leeftijd nog niet bereikt, dan kom je mogelijk toch in aanmerking. Twee maanden voor je AOW-leeftijd kun je de AIO-check van de SVB doen en meteen het aanvraagformulier downloaden.

De bedragen hierboven gelden vanaf 1 juli 2026 en zijn maximumbedragen, geen vaste uitkeringen. Wat je daadwerkelijk krijgt, is het verschil tussen het minimum en je eigen inkomen. Je AOW-pensioen, andere Nederlandse of buitenlandse pensioenen, andere uitkeringen en huurinkomsten tellen allemaal mee als inkomen. Van inkomen dat je uit werk verdient, blijft 25% buiten beschouwing tot €289 per maand. Huurtoeslag en zorgtoeslag tellen helemaal niet mee.

De vermogenstoets is streng. Met meer dan €8.000 aan vermogen kun je geen AIO-aanvulling krijgen. De grens is €16.000 als je samenwoont met een partner of met een kind onder de 18. Vermogen omvat spaargeld, sieraden, antiek, kunst, erfenissen en auto's, maar niet meubels en huishoudelijke apparaten. Schulden worden van je vermogen afgetrokken. Ben je eigenaar van je woning, dan kun je nog steeds AIO krijgen, maar in de vorm van een renteloze lening. Giften die je ontvangt, zijn vrijgesteld tot €1.200 per jaar; daarboven moet je het aan de SVB melden.

Het Nederlandse stelsel heeft drie pijlers. De AOW is de eerste. Een pensioen via je werkgever is de tweede. Particuliere producten zoals een lijfrente zijn de derde. Voor de meeste mensen moet het geld dat een AOW-gat opvult uit de tweede pijler komen.

Er is geen algemene wettelijke plicht voor een werkgever om een pensioenregeling aan te bieden. Een werkgever moet er wel een aanbieden wanneer de sector een verplicht bedrijfstakpensioenfonds heeft. Sectorfondsen bestaan onder meer voor zorg en welzijn, de overheid en de meubelindustrie, en deelname is bij sommige daarvan verplicht. Waar geen verplichte regeling is, is het aanbieden van een pensioen de keuze van de werkgever. Ongeveer 90% van de werknemers heeft een aanvullende regeling, wat betekent dat ongeveer één op de tien er geen heeft. De werkgever betaalt meestal ongeveer tweederde van de premie en de werknemer een derde. Sinds 1 januari 2024 kunnen werknemers al vanaf 18 jaar beginnen met opbouwen; daarvoor was het minimum 21 jaar.

Controleer je eigen positie voordat je een baan accepteert. Vraag of de werkgever een pensioenregeling heeft, welke uitvoerder die beheert, en welk deel van de premie jij betaalt. Je loonstrook toont het werknemersdeel als inhouding. Nederlandse arbeidscontracten behandelt wat het contract en de cao verder moeten vermelden. Werk je als zzp'er, dan bouw je AOW op maar geen werkgeverspensioen; de zzp-gids behandelt wat je zelf moet regelen.

Blijf je binnen dezelfde sector met een verplichte regeling, dan verandert er niets en loopt je opbouw door in hetzelfde fonds. Stap je over naar een andere regeling, dan kun je de waarde die je hebt opgebouwd meestal overdragen naar de nieuwe uitvoerder. Dit heet waardeoverdracht. Het is alleen mogelijk wanneer zowel het oude als het nieuwe fonds een dekkingsgraad van minstens 100% heeft. Wordt je verzoek geweigerd omdat de dekkingsgraad te laag is, dan krijg je automatisch bericht zodra die weer boven 100% komt.

Laat je het pensioen staan waar het is, dan wordt het een slapend pensioen. Vraag de oude uitvoerder of het geïndexeerd wordt, want een niet-geïndexeerd bedrag verliest elk jaar waarde tot je met pensioen gaat. Kleine pensioenen worden anders behandeld. In 2026 is een klein pensioen tussen €2 en €632,63 bruto per jaar. Uitvoerders mogen zo'n pensioen automatisch overdragen naar je huidige uitvoerder zonder je toestemming te vragen, al moeten ze je wel informeren. Een pensioen van €2 of minder per jaar vervalt en wordt niet uitbetaald.

Nieuwe regels voor pensioenen via werk zijn op 1 juli 2023 ingegaan onder de Wet toekomst pensioenen. Elke regeling moet uiterlijk 1 januari 2028 zijn overgestapt naar de nieuwe regels. Werkgevers en vakbonden stellen een transitieplan op dat de nieuwe regeling beschrijft, of bestaande pensioenen erin worden ingevaren, en of er compensatie wordt betaald. Compensatie speelt vooral bij werknemers van 40 tot 55 jaar, omdat iedereen dezelfde premie gaat betalen en deze groep minder tijd heeft om de premie te laten groeien. Zit de regeling bij een verzekeraar of een premiepensioeninstelling, dan moet het transitieplan uiterlijk 1 oktober 2027 zijn ingediend.

Voor jou als deelnemer heeft dit één praktisch effect: het verwachte bedrag op mijnpensioenoverzicht.nl kan omhoog of omlaag bewegen zodra je regeling overstapt. Je pensioenuitvoerder moet je informeren als en wanneer je pensioen verandert. Lees die brief en vergelijk de nieuwe prognose met de oude, want het verschil bepaalt hoe groot je AOW-gat werkelijk is.

De jaren die je buiten Nederland doorbracht, zijn niet altijd verloren. Heb je vóór je AOW-leeftijd in een ander land gewoond of gewerkt, dan heb je daar mogelijk staatspensioenrechten opgebouwd. De SVB vraagt je contact op te nemen als je een pensioen uit een ander land verwacht, en kan je doorverwijzen naar de juiste instantie. Doe dit op het moment dat je je AOW aanvraagt, niet later, want een buitenlandse aanvraag heeft meestal een eigen proces en eigen timing.

Voor de belasting geldt: zolang je in Nederland woont, geef je je wereldwijde inkomen aan. Dat omvat een buitenlands pensioen. Een belastingverdrag bepaalt vervolgens welk land welk inkomen mag belasten, en je betaalt nooit twee keer belasting over hetzelfde inkomen. Kent het verdrag het heffingsrecht toe aan het andere land, dan krijg je aftrek ter voorkoming van dubbele belasting in je Nederlandse aangifte, zodat Nederland dat inkomen niet belast. Kent het verdrag het heffingsrecht toe aan Nederland en heb je al belasting betaald in het buitenland, dan vraag je het andere land om teruggave. Kijk je eigen land na in het overzicht van buitenlands inkomen en verdragen van de Belastingdienst; is er helemaal geen verdrag, dan betaal je nog steeds niet dubbel.

De meeste gepubliceerde Nederlandse pensioencijfers laten een volledige AOW zien. Advies over het huishoudbudget, hypotheekberekeningen en artikelen over pensioengaten gaan meestal uit van €1.662,16 of €1.139,39 per maand. Iemand die op zijn 45e is aangekomen, krijgt 44% daarvan. De correctie is één keer inloggen: open Mijn SVB, noteer het percentage dat de SVB daadwerkelijk voor je heeft, en gebruik dat getal overal elders. Doe hetzelfde voor je partner, want jullie AOW-tarieven en opbouw zijn gescheiden.

De inkoopoptie eindigt 10 jaar nadat je voor het eerst verzekerd raakte onder de AOW-regeling. Het is de enige oplossing die echt extra pensioen toevoegt, en niemand stuurt je een herinnering voordat de termijn afloopt. Ze botst ook met de eis van 5 jaar. Je moet hier eerst minstens 5 jaar verzekerd zijn geweest. Het bruikbare venster is vaak alleen je vijfde tot tiende jaar in Nederland. Zit je binnen dat venster, neem dan nu contact op met de SVB en vraag om een berekening, ook als je nog geen jaren kunt betalen. Weten wat de prijs en de exacte einddatum zijn, is wat je in staat stelt om te beslissen.

Niet elk jaar op een Nederlands adres telt als verzekerd. Twee situaties veroorzaken dit. Iemand die eerst als student zonder baan kwam, verbleef tijdelijk om te studeren en was niet verzekerd. Iemand die hier werkte met een detacheringsverklaring van een ander land, bleef in het socialezekerheidsstelsel van dat land. De SVB geeft ook aan dat als je voor het eerst in Nederland woonde met een verblijfsvergunning, je in die periode mogelijk niet verzekerd was, en vraagt je contact op te nemen zodat dit beoordeeld kan worden. Vergelijk de jaren in Mijn SVB met je eigen overzicht van adressen en banen. Ontbreekt er een jaar dat volgens jou wel zou moeten meetellen, stuur de SVB dan je jaaropgaven en aanslagen voor dat jaar.

De AIO wordt niet automatisch uitbetaald samen met je AOW. Je vraagt ze aan, en de SVB beoordeelt je inkomen en vermogen. De AIO staat open voor iedereen op AOW-leeftijd die in Nederland woont, ongeacht nationaliteit. Spaargeld van een paar duizend euro sluit je niet automatisch uit. De voorwaarden zijn: wonen in Nederland, de AOW-leeftijd hebben bereikt, weinig ander inkomen hebben en onder €8.000 aan vermogen blijven, of €16.000 met een partner of een kind onder de 18. Doe de AIO-check twee maanden voor je AOW-leeftijd. Word je afgewezen vanwege je vermogen, dan kan die situatie later veranderen, en kun je opnieuw aanvragen.

Korte banen, uitzendwerk en werkgevers die niet meer bestaan, laten kleine pensioenen verspreid achter bij verschillende uitvoerders. Mijnpensioenoverzicht.nl toont de Nederlandse pensioenen, inclusief kleine pensioenen, dus begin daar. Ontbreekt een pensioen in het overzicht, spoor het dan zelf op:

• Maak een lijst van elke werkgever en de periode waarin je daar werkte.
• Zoek naar oude loonstroken, bankafschriften en jaaropgaven.
• Vraag die werkgevers of je pensioen hebt opgebouwd en bij welke uitvoerder.
• Vraag de uitvoerders die je al kent of er een ouder pensioen naar hen is overgedragen.

Levert dat niets op, dan heeft mijnpensioenoverzicht.nl een pagina voor een vergeten pensioen dat je niet kunt terugvinden.

Woon je in Nederland, dan schrijft de SVB je ongeveer 4 maanden voor je AOW-leeftijd aan met instructies. De brief gaat naar je Berichtenbox bij MijnOverheid als je die hebt, en juist daar wordt ze vaak gemist. Je kunt alleen in die laatste 4 maanden aanvragen, niet eerder. Is je AOW-leeftijd minder dan 4 maanden weg en is er geen brief aangekomen, neem dan zelf contact op met de SVB.

Woon je buiten Nederland, dan komt er geen Nederlandse brief. Je vraagt aan 6 maanden voor je AOW-leeftijd, en je doet dat via de pensioeninstantie in het land waar je woont of in het laatste land waar je verzekerd was, niet rechtstreeks bij de SVB. Je hebt hiervoor geen DigiD of BSN nodig. Te laat aanvragen is duur: onder artikel 16 van de AOW kan een pensioen niet eerder ingaan dan de eerste dag van de twaalfde maand vóór de dag waarop je aanvroeg. De SVB kan in bijzondere gevallen een uitzondering toestaan, maar de normale regel betekent dat een aanvraag die twee jaar te laat komt ongeveer een jaar aan uitkeringen kost. Zodra je AOW loopt, komt de betaling rond de 23e van elke maand binnen.

Drie gidsen bouwen hierop voort. Inkomstenbelasting in Nederland voor nieuwkomers behandelt de boxen, de jaarlijkse aangifte en het M-formulier voor je migratiejaar. Nederlandse arbeidscontracten behandelt wat je contract en cao moeten vermelden, inclusief de pensioenregeling. Is je inkomen nu te laag om al aan pensioen te denken, dan behandelt bijstand: sociale bijstand in Nederland de minimuminkomensuitkering vóór de AOW-leeftijd, die de AIO-aanvulling vervangt zodra je die leeftijd bereikt.