Aansprakelijkheidsverzekering (AVP) en inboedelverzekering in Nederland: wat elk dekt, de uitsluitingen en maxima, en wat huurders nodig hebben

Nederlandse huishoudens hebben twee verzekeringen die geen enkele wet verplicht stelt. De eerste is de aansprakelijkheidsverzekering particulieren (AVP, ofwel aansprakelijkheidsverzekering). Die keert uit wanneer jij, je kinderen of je huisdieren schade toebrengen aan een ander of diens eigendom. De tweede is de inboedelverzekering. Die keert uit wanneer je eigen bezittingen beschadigd raken of gestolen worden, bijvoorbeeld bij brand of inbraak. Beide zijn gangbaar: in de enquête van voorjaar 2024 van de AFM, de Nederlandse toezichthouder op de financiële markten, gaf 82% aan dat hun huishouden een aansprakelijkheidsverzekering heeft, en 82% dat hun huishouden een inboedelverzekering heeft. Deze gids legt uit wat elke verzekering dekt, wat ze niet uitkeert, en welke regels van belang zijn wanneer je huurt.

Houd deze twee gescheiden van de verzekeringen die de wet wel verplicht. Een Nederlandse zorgverzekering is verplicht voor bijna iedereen die hier woont of werkt; de gids over zorgverzekeringen legt de termijn van 4 maanden en de zorgtoeslag uit. WA-dekking is verplicht voor elke auto, motor en scooter. Wijzer in geldzaken, het platform voor financiële voorlichting van het Ministerie van Financiën, noemt de AVP en de inboedelverzekering aan te raden, niet verplicht.

Je bent aansprakelijk wanneer iemand anders door jouw schuld schade lijdt. De Nederlandse wet maakt je ook aansprakelijk voor sommige schade die niet je eigen schuld is: ouders zijn aansprakelijk voor schade veroorzaakt door kinderen onder de 14 jaar, ook wanneer zij niet in de buurt waren. De Consumentenbond geeft het klassieke voorbeeld: een kind onder de 14 schiet een voetbal door een ruit, en de ouders moeten betalen.

De AVP dekt het financiële deel van beide situaties. Van A tot Zekerheid, de informatiesite van het Verbond van Verzekeraars, beschrijft de dekking in twee delen: schade aan andermans eigendom, en letsel bij anderen. De voorbeelden die de Consumentenbond en Wijzer in geldzaken gebruiken zijn alledaagse ongelukken: je fiets valt tegen een etalageruit, of je kind schiet een bal door de ruit van de buren. Een letselschadeclaim kan veel groter uitvallen. De Consumentenbond waarschuwt dat je zonder AVP door één grote claim de rest van je leven in de schulden kunt zitten. Het advies: verzeker minimaal €1,25 miljoen, en bij voorkeur €2,5 miljoen.

Huisdieren zijn meeverzekerd, dus schade die jouw hond of kat aan anderen toebrengt valt ook onder de polis. Huisdieren kunnen de premie verhogen.

Je kiest de dekking bij het afsluiten van de polis: alleen jezelf (alleenstaandendekking) of een huishouden (gezinsdekking). Die keuze bepaalt wie verzekerd is en wat je betaalt. Bij gezinsdekking noemt Van A tot Zekerheid de meeverzekerden: je echtgenoot of geregistreerd partner, je minderjarige kinderen (ook wanneer zij ergens anders wonen), inwonende ouders, schoonouders en grootouders, logés, huispersoneel en huisdieren. De grootte van je gezin verandert de premie van een gezinspolis niet. Kinderen die het huis uit gaan om te studeren kunnen meeverzekerd blijven zolang ze niet getrouwd zijn; controleer hiervoor de polisvoorwaarden.

• Schade aan je eigen spullen. De AVP dekt schade aan anderen en hun eigendom, niet aan het jouwe.
• Schade die je opzettelijk veroorzaakt. Opzettelijke schade wordt nooit vergoed.
• Schade met een auto, motor of scooter. Motorvoertuigen zijn uitgesloten van de AVP; dat risico valt onder de eigen verplichte WA-verzekering van het voertuig.
• Schade die je veroorzaakt tijdens betaald werk. Die dekt de verzekering van je werkgever.

Naast deze vaste uitsluitingen verschillen polissen op details. Verzekeraars publiceren voor elke polis een standaard verzekeringskaart, die met iconen laat zien wat wel en niet gedekt is. Lees hem voordat je tekent.

Je inboedel is alles in je woning dat niet vastzit aan het gebouw: meubels, gordijnen, kleding, boeken, elektronica, sieraden. Het overzicht van de inboedeldekking van de Consumentenbond somt de gebeurtenissen op die een standaardpolis dekt: brand, water, blikseminslag, explosie, inbraak, gewelddadige beroving, storm vanaf windkracht 7, en schroeien of smelten. De uitleg van het Verbond van Verzekeraars voegt daar lekkage, regen en vorst aan toe, en de kosten om de oorzaak van een lekkage op te sporen.

Verzekeraars verkopen twee dekkingsniveaus. Een extra uitgebreide polis dekt de bovenstaande gebeurtenissen, maar keert niets uit wanneer de schade je eigen schuld is. Een allriskpolis keert ook uit wanneer je zelf iets laat vallen of omstoot, tegen een hogere premie. Bij elke polis is schade door opzet of door slecht onderhoud niet gedekt. Van A tot Zekerheid noemt ook schade door rampen, zoals overstroming, als niet gedekt.

Elke polis stelt een maximum aan bepaalde spullen. Contant geld is gedekt tot een limiet, bij de meeste verzekeraars tussen €250 en €1.500. Sieraden en andere kostbaarheden hebben eigen maxima, en die bedragen verschillen per verzekeraar. De uitkering hangt ook af van de leeftijd: de meeste verzekeraars keren in de eerste jaren na aankoop de nieuwwaarde van een item uit, en gaan over op de lagere dagwaarde zodra die dagwaarde onder de 40% van de nieuwprijs zakt.

Voor een huurwoning heb je zelf geen opstalverzekering nodig. Nibud, het nationale budgetinstituut, zegt het onomwonden: als huurder regel je de opstalverzekering niet zelf, omdat die via de verhuurder loopt. De polis van de verhuurder dekt de muren, het dak en alles wat vastzit aan het gebouw. Die dekt niet je eigen bezittingen. Dus de ene woonverzekering die een huurder nodig heeft, is de inboedelverzekering. Dit geldt al vanaf je eerste gemeubileerde kamer: de meubels zijn misschien van de verhuurder, maar je kleding, laptop, telefoon en fiets niet. Reken op een hogere premie voor een gehuurde kamer, omdat verzekeraars daar een hoger diefstalrisico zien. Ben je nog op zoek naar een woning, dan behandelen de gids een huurwoning vinden en de gids over huurcontracten het huurgedeelte.

Het verzekerde bedrag van een inboedelpolis moet overeenkomen met de werkelijke waarde van je bezittingen. Is het bedrag te laag, dan ben je onderverzekerd. Onderverzekering verlaagt niet alleen de maximale uitkering. De uitleg over onderverzekering van het Verbond van Verzekeraars beschrijft het werkelijke effect: elke claim wordt dan slechts gedeeltelijk uitgekeerd, ook kleine claims. Verzekeraars voorkomen dit met de inboedelwaardemeter, een korte vragenlijst over je huishouden. Vul die eerlijk in en de verzekeraar geeft vaak een garantie tegen onderverzekering. Het resultaat blijft ongeveer vijf jaar geldig, dus vul de vragenlijst elke vijf jaar opnieuw in om de garantie te behouden, en meld het bij je verzekeraar wanneer de waarde van je inboedel sterk verandert.

Je sluit beide verzekeringen rechtstreeks af bij een verzekeraar. De meeste mensen kopen ze direct bij de verzekeraar; ongeveer een kwart gaat via een tussenpersoon, zo blijkt uit de AFM-enquête. Voorwaarden verschillen per verzekeraar, dus vergelijk een paar polissen op meer dan de maandprijs: het verzekerde bedrag, de maxima voor kostbaarheden, en de uitsluitingen op de verzekeringskaart. Voor de AVP is het advies van de Consumentenbond eenvoudig: minimaal €1,25 miljoen verzekerd, bij voorkeur €2,5 miljoen, en bij voorkeur geen eigen risico, omdat het premieverschil meestal klein is. Voor de inboedelverzekering hangt de premie af van waar je woont en wat je verzekert: Van A tot Zekerheid merkt op dat de grote steden het duurst zijn, en dat goede sloten en rookmelders korting kunnen opleveren.

Het eerste contractjaar ligt vast: je kunt tijdens dat jaar niet opzeggen. Na het eerste jaar kun je op elk moment opzeggen, met een opzegtermijn van maximaal één maand, volgens de opzegregels die Nederlandse verzekeraars hanteren. De polis die je deze week kiest, houdt je dus niet jarenlang vast. Vind je later betere dekking, dan kun je overstappen.

Dat is niet zo. De opstalverzekering van de verhuurder dekt het gebouw. Je bezittingen zijn alleen gedekt door je eigen inboedelverzekering. Na een brand of een gesprongen leiding herstelt de verzekeraar van de verhuurder de woning, en betaalt een onverzekerde huurder zelf voor alles wat daarbinnen verwoest werd. Een gemeubileerde huurwoning verandert hier niets aan: de dekking van de verhuurder betreft het eigendom van de verhuurder, niet het jouwe. Sluit vanaf de dag dat je erin trekt je eigen inboedelverzekering af.

Een inboedelpolis dekt diefstal uit je woning. Ze dekt ook diefstal uit een schuur, berging of kelderbox, maar het overzicht van de diefstaldekking van de Consumentenbond laat de voorwaarden zien: de ruimte moet afgesloten zijn geweest, en er moeten duidelijke braaksporen zijn. Een fiets die van straat of bij het station wordt meegenomen, is geen diefstal uit je woning, dus een standaard inboedelpolis keert daar niets voor uit. Diefstal uit je auto is bij de meeste verzekeraars gemaximeerd op €250 tot €1.000, waarbij braaksporen vereist zijn, en verschillende verzekeraars sluiten dit volledig uit. Voor een fiets die dagelijks buiten staat, is een aparte fietsverzekering het product om naar te kijken. En wat er ook gestolen is: doe eerst aangifte bij de politie, want verzekeraars vragen bij de claim om het politierapport.

Een AVP verzekert de personen die de polis noemt: alleen jij bij alleenstaandendekking, of de gezinskring bij gezinsdekking. Vrienden met wie je een woning deelt, horen niet bij die kring, dus dekt je polis hen niet. Elke huisgenoot regelt zelf een AVP, of blijft meeverzekerd in het ouderlijk huis: studenten kunnen de dekking van de gezinspolis van hun ouders behouden zolang ze niet getrouwd zijn. Woon je samen met een partner zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Gezinsdekking noemt echtgenoten en geregistreerd partners, dus controleer de polisvoorwaarden voordat je aanneemt dat je partner meeverzekerd is.

Controleer vier regels voordat je op een uitkering rekent. Ten eerste onderverzekering: bij een te laag verzekerd bedrag wordt elke claim slechts gedeeltelijk uitgekeerd. Ten tweede de maxima: contant geld tussen €250 en €1.500 bij de meeste verzekeraars, en aparte maxima voor sieraden en andere kostbaarheden. Ten derde afschrijving: voor oudere spullen ontvang je de dagwaarde zodra die onder de 40% van de nieuwprijs zakt, niet de kosten om iets nieuw te kopen. Ten vierde eigen schuld: een extra uitgebreide polis keert niets uit wanneer je de schade zelf hebt veroorzaakt; alleen een allriskpolis dekt het laten vallen van je eigen televisie.

Regel beide verzekeringen in je eerste weken, samen met de rest van de aankomstadministratie; de checklist eerste 90 dagen geeft de volledige volgorde. De gids over zorgverzekeringen behandelt de enige verzekering die de wet van elke inwoner eist, en wat de Nederlandse zorgverzekering niet dekt legt de hiaten in dat pakket uit.