Hollanda'da hastalık izni: çalışamadığında ne yapmalısın?

Bu rehber, Hollanda'da AOW (devlet emekliliği) yaşına ulaşmamış çalışanları kapsar. Bazı ev hizmetleri çalışanları için geçerli olan altı haftalık ayrı kural, ücret bölümünde açıklanır.

Bir zzp’er (serbest çalışan), hastalık sırasında gelirini kendisi karşılar. Birikim, özel iş göremezlik sigortası ve bazı yeni başlayanlar için UWV (çalışan sigortaları kurumu) (Harici site, yeni sekmede açılır) üzerinden gönüllü Ziektewet (yasal hastalık ödeneği) sigortası seçenekler arasındadır. Bu ayrı yol için ZZP rehberine bak.

Hastalığını ne zaman, nasıl ve kime bildireceğin sözleşmende, CAO (toplu iş sözleşmesi) metninde, personel el kitabında veya verzuimprotocol içinde yazılıdır. Şu adımları izle:

1. Hastalığın çalışmanı engellediği anda, belirtilen kanalı kullanarak işverenine bildir. Bir iş bulma ajansı aracılığıyla çalışıyorsan ajansla iletişime geç.
2. Bir uitzendbureau (geçici iş bulma ajansı) aracılığıyla çalışıyorsan çalıştığın kuruluşa da bildir.
3. İlk bildirimin tarihini, saatini, görüştüğün kişinin adını ve kullandığın yöntemi kaydet.
4. İlk hastalık gününü gösteren e-posta, portal onayı veya ekran görüntüsünü sakla.

Arboportaal (iş sağlığı ve güvenliği portalı) bildirim kuralları (Harici site, yeni sekmede açılır), senin yapacağın bildirim ile işvereninin daha sonra yapacağı bildirimi açıklar.

huisarts (aile hekimi) seni tedavi eder. İşverenin için çalışamayacağına dair rapor düzenlemez. Hangi işleri yapabileceğini bedrijfsarts değerlendirir.

Türkiye’de SGK hastalık ödeneği için istirahat raporu gerekir; Almanya’da da hastalık üç takvim gününü aşarsa veya işveren daha erken isterse çalışamadığını hekim belgeler. Bu uygulamalara alışkınsan Hollanda’da huisarts’tan iş göremezlik raporu bekleme; işverenine hastalığını bildir, hangi işleri yapabileceğini bedrijfsarts değerlendirir.

İşverenin, hastalığını bir hafta içinde arbodienst (iş sağlığı hizmeti) veya bedrijfsarts’a bildirmelidir.

Makul olarak istenen bedrijfsarts randevularına katılman gerekir.

İyileştiğinde veya kısmen işe dönebildiğinde, işyerinin bildirim usulüne göre işverenine gecikmeden haber ver.

Hollanda’da yaşıyor ve burada hastalanıyorsan, ancak hastalık sigortan başka bir AB veya AEA ülkesinde, İsviçre’de ya da anlaşmalı bir ülkedeyse, en geç hastalığın ikinci günü UWV’yi de ara. Hastalık ödeneğinin kurallarını sigortalı olduğun ülke belirler. Başvuru yolunu işverenine veya o ülkenin ödenek kurumuna sor.

İşverenin yalnızca devamsızlığı, işi ve ücreti yönetmek için gereken bilgileri sorabilir. Bu sınırları Autoriteit Persoonsgegevens (Hollanda veri koruma kurumu) kuralları (Harici site, yeni sekmede açılır) belirler.

İşverenin hangi hastalığın olduğunu veya nedenini soramaz. Gördüğün tedaviyi ya da kullandığın ilaçları da soramaz.

İşverenin ne zaman işe dönmeyi beklediğini sorabilir. Sana nasıl ulaşabileceğini, nerede kaldığını ve hangi acil işlerin veya randevuların başka birine devredilmesi gerektiğini de sorabilir. Hastalığının bir iş kazasıyla ilgili olup olmadığını sorabilir. Trafik kazası geçirdiysen masraflardan başka birinin sorumlu olup olmadığını sorabilir.

İşverenin, Ziektewet kapsamındaki özel bir güvence kuralının sana uygulanıp uygulanmadığını da sorabilir. Ancak hangisinin geçerli olduğunu soramaz. Hamilelikle ilgili hastalıkta ayrı bir gizlilik kuralı vardır: bu güvencenin sana uygulandığını işverenine söylemek zorunda değilsin. Sağlığınla ilgili sorularla bedrijfsarts’ın ilgilenmesini iste.

Teşhisini kendin söylesen bile işverenin normalde bu bilgiyi kaydedemez veya paylaşamaz. Dar kapsamlı bir istisna vardır. İş arkadaşlarının acil durumda sana yardım etmek için bilmesi gereken bilgileri, sen vermeyi seçersen işverenin kaydedebilir. Örneğin epilepsi nöbeti sırasında ne yapmaları gerektiği buna girer.

Sağlık bilgilerini gizli tutan bedrijfsarts bağımsız çalışır. arbodienst’in gönderdiği sağlık anketini yöneticine değil, doğrudan bu hizmete geri gönder. bedrijfsarts’ın tedavini yürüten doktordan sağlık bilgilerini istemek için iznine ihtiyacı vardır. İşin sağlığını etkiliyorsa henüz hastalık bildirimi yapmadan da bedrijfsarts’a danışabilirsin.

Sözleşmen sürdüğü sürece işverenin normalde en fazla 104 hafta brüt ücretinin en az %70'ini öder. Yasal hesaplamada kullanılan ücret, çalışan sigortaları için belirlenen azami ücretle sınırlıdır. Sözleşmen veya CAO daha yüksek ödeme sağlayabilir. Her yıl için kararlaştırılan oranı kontrol et. Rijksoverheid (Hollanda merkezi hükümeti) hastalık ücreti kuralları (Harici site, yeni sekmede açılır), ilk ve ikinci yıldaki alt sınırları açıklar.

AOW yaşına ulaşmış çalışanlara hastalık nedeniyle ücret ödemesinin yasal süresi altı haftadır. Bir özel kişinin kendi ev işleri için doğrudan işe aldığı bazı çalışanlar da altı haftalık kurala tabidir. Bunun için genellikle aynı evde haftada dört günden az çalışmaları ve yalnızca ya da neredeyse yalnızca ev hizmetleri vermeleri gerekir. Aşağıda açıklanan bazı bakım çalışanları için süre daha uzundur. Ek hakların olup olmadığını sözleşmenden veya CAO’dan kontrol et.

Tatil ödeneği, işvereninin hastalık sırasında ödemek zorunda olduğu ücret üzerinden birikmeye devam eder. Bu ücret düşerse tatil ödeneğin de daha düşük tutar üzerinden birikir.

Tablo, sözleşmen sürerken yasal ücret üst sınırına tabi olağan hastalık ücretini gösterir. Sözleşmen veya CAO daha fazla hak verebilir. Yukarıdaki istisnalarda süre altı haftayla sınırlıdır.

Ücret ödenmeyen bir veya iki wachtdagen (bekleme günü), yalnızca sözleşmende ya da CAO’da yazıyorsa uygulanır. En fazla iki gün olabilir. İyileştikten sonra dört hafta dolmadan yeniden hastalanırsan yeni bekleme günleri uygulanmaz. Aralarında dört haftadan az olan hastalık dönemleri, 104 haftalık süre için de tek dönem sayılır. Örneğin on hafta hasta kaldıktan sonra iyileşir ve üç hafta sonra yeniden hastalık bildirimi yaparsan süre 1. haftadan değil, 11. haftadan devam eder.

1 Ocak 2026’dan beri, gerekli koşulları sağlayan ve AOW yaşına ulaşmamış pgb-zorgverleners (kişisel bakım bütçesinden ücret alan bakım çalışanları) (Harici site, yeni sekmede açılır), iş sözleşmesi kapsamında en fazla 104 hafta hastalık ücreti alır. Haftada en fazla üç gün çalışanlar da buna dahildir.

Değişiklik, Wlz (uzun süreli bakım yasası), Wmo (sosyal destek yasası) ve Jeugdwet (gençlik yasası) kapsamındaki bütçeleri kapsar. Zvw (sağlık sigortası yasası) bütçelerinde ise yalnızca ücret işlemlerini SVB (sosyal sigortalar kurumu) (Harici site, yeni sekmede açılır) yürütüyorsa uygulanır. Hizmet sözleşmelerini kapsamaz.

Bu SVB kurallarına göre hastalık ücreti, 1–52. haftalarda %100, 53–104. haftalarda %70'tir. AOW yaşına ulaşanlar için altı haftalık istisna devam eder.

Hamilelik ya da doğumdan kaynaklanan hastalıkta işverenin, UWV dagloon (günlük ücret) tutarının %100'üne eşit Ziektewet ödeneği talep edebilir. UWV normalde ödeneği işverenine verir; işverenin de sana ödeme yapmayı sürdürür. UWV sana doğrudan da ödeme yapabilir. Organ bağışından kaynaklanan hastalıkta da günlük ücretin %100'ü tutarında Ziektewet ödeneği uygulanır.

Doğum izni başlamadan önce, başka bir nedenle hastalanmak da flexibiliseringsperiode (doğum izninin başlangıcını seçebildiğin dönem) içinde bu ödeneğe hak kazandırabilir. Bu dönem, tahmini doğum tarihinin ertesi gününden 6 ila 4 hafta öncesidir. Çoğul gebelikte aynı günün 10 ila 8 hafta öncesidir. Bu dönemdeki hastalık günleri doğumdan sonraki iznini azaltır. Örneğin 5 gün hastalık, doğumdan sonra 5 gün daha az izin demektir.

Hamilelik ve doğum izninde mevcut izin ödeneğin devam eder. Ayrı bir Ziektewet ödemesi yapılmaz. Bu ödenek sona erdiğinde hamilelik veya doğum nedeniyle hastaysan işverenin yeniden başvurabilir. İzin sonrası daha geç başlayan veya başka bir nedenden kaynaklanan hastalıkta olağan hastalık ücreti kuralları uygulanır.

Bu takvim, sözleşmen sürerken işvereninin yürüttüğü süreci gösterir. Hastayken sözleşmen biterse aşağıdaki sözleşme ve UWV bildirim yollarına bak.

re-integratie (hastalık sonrası işe dönüş) için işvereninle birlikte çalışman gerekir. Wet verbetering poortwachter (işe dönüş sürecini düzenleyen yasa), iki tarafın yükümlülüklerini belirler.

Aşağıdaki süreleri ilk hastalık gününden itibaren say. UWV hastalık takvimi (Harici site, yeni sekmede açılır), normal sırayı gösterir. Süreç kuralları, gerekçesi varsa ilk aşamalardaki bazı sürelerden sapmaya izin verir.

İlk yılın sonuna doğru, ilerlemeni ve mevcut işvereninin yanında veya başka bir işyerinde çalışma seçeneklerini gözden geçir. Daha sonra hazırlanan belgeler WIA başvurun için kullanılır.

re-integratieverslag dosyası sorun analizini ve güncellemelerini, eylem planını ve güncellemelerini, değerlendirmeleri ve bedrijfsarts’ın güncel görüşünü içerir. İşverenin sana belgelerin kopyalarını verir. Dosyanın UWV’ye eksiksiz ulaşmasından sen sorumlusun. İkiniz de kabul ederseniz işverenin genel belgeleri yükleyebilir. Sağlık belgelerini UWV’nin korumalı kanalı üzerinden kendin gönder. Hiçbir işi yapman mümkün olmadıysa ve eylem planı hazırlanmadıysa UWV yalnızca sorun analizi ile güncel görüşü ister.

İşverenin işe dönmene yeterince yardım etmediyse UWV bir loonsanctie (ücret ödemesini uzatma yaptırımı) uygulayabilir. İşverenin bu durumda en fazla bir yıl daha ücret ödemelidir. İşten çıkarılmaya karşı koruman da sürer. İşverenin eksiklerini giderdikten sonra UWV’den yaptırım süresini kısaltmasını isteyebilir.

Yakında tamamen işe dönmen bekleniyor ama biraz daha zamana ihtiyacın varsa işvereninle birlikte ücret ödemesinin gönüllü olarak uzatılmasını isteyebilirsin. İşverenin senin için Ziektewet ödeneği alıyorsa bu yol kullanılamaz.

UWV’nin WIA başvurusunu erteleme açıklamasında (Harici site, yeni sekmede açılır) sabit bir başvuru tarihi yoktur. Ortak talebi normal 104 haftalık süre bitmeden göndermeyi hedefle. Uzatmada anlaşırsanız WIA’ya, uzatılmış süre bitmeden 11 hafta önce başvur.

Spoor 1 (mevcut işvereninin yanında işe dönüş), eski işini, uyarlanmış işi veya aynı işyerinde başka bir görevi kapsar. Mevcut işvereninin yanında uygun bir iş yoksa Spoor 2 (başka bir işverenin yanında işe dönüş) başlar. İşvereninle birlikte makul adımlar atmalısın. bedrijfsarts, sağlığının getirdiği sınırlamalar konusunda görüş verir. İşverenin uygun iş sunar ve işe dönmeni sağlayacak önlemleri düzenler. Bu süreçte bir re-integratiebedrijf (işe dönüş desteği veren şirket) kullanırsa masraflarını işverenin öder.

Uygun iş, sağlığına ve becerilerine uymalı; mümkün olduğunca önceki işine yakın olmalıdır. UWV normalde aynı çalışma saatlerini ve günde en fazla iki saatlik işe gidiş geliş süresini esas alır. Altı aylık hastalıktan sonra daha düşük düzeydeki bir iş de uygun sayılabilir.

Uygun işi geçerli bir neden olmadan reddedersen ücret alma hakkın durabilir. Ağır bir durumda, mahkeme onayıyla işten çıkarılmana da yol açabilir. İşin uygun olmadığını düşünüyorsan nedenlerini yazılı olarak açıkla. İşi reddetmeden önce uzman görüşü iste.

bedrijfsarts’ın görüşünden şüphe duyuyorsan second opinion (başka bir işyeri hekiminin görüşü) iste. İş veya işe dönüş konusunda anlaşmazlık varsa UWV’den deskundigenoordeel (uzman görüşü) iste. Tablo, bu iki yolu karşılaştırır.

İşverenin, işe dönüşe yeterince katılmama veya sık hastalanma nedeniyle işten çıkarma konusunda deskundigenoordeel isterse başvuru ücretsizdir. UWV’nin deskundigenoordeel başvuru sayfası (Harici site, yeni sekmede açılır), ücretleri ve sorulabilecek konuları açıklar.

2026’da UWV’nin değerlendirme öncelikleri (Harici site, yeni sekmede açılır) nedeniyle deskundigenoordeel yalnızca anlaşmazlıklarda veya görüş verilmezse ciddi maddi sorun çıkacak durumlarda verilir. UWV önce başvuranı arar ve tahmini yanıt süresini bildirir. Ücret ödemesiyle ilgili anlaşmazlığını formda belirt.

Mahkemede ücret alacağını talep etmek için normalde UWV uzman görüşü gerekir. Dava açmadan önce hukuki danışmanlık al.

Her bedrijfsarts veya arbodienst’in bir şikâyet usulü bulunmalıdır. Davranış veya hizmetle ilgili sorunlarda bu yolu kullan.

UWV’nin resmi ödenek kararına karşı ayrı bir bezwaar (itiraz) yolu vardır. UWV’nin itirazını normalde karar tarihinden itibaren altı hafta içinde alması gerekir. Bazı Ziektewet kararlarında süre yalnızca iki haftadır. Mektubundaki son tarihe uy. Gerekçelerini açıklamak için daha fazla zamana ihtiyacın varsa bu süre içinde pro-formabezwaar (gerekçeleri daha sonra tamamlanan ön itiraz) gönder. Hizmet hakkında şikâyette bulunsan da itirazını süresinde yap.

Hastalık ücreti ve ödenek yolu, sözleşmene bağlıdır. Sözleşmenin genel adına bakmakla yetinme; tam metnini ve CAO’yu kontrol et.

Hastayken sözleşmen biterse UWV’ye işverenin bildirim yapar. WW (işsizlik ödeneği) alırken bildirimi kendin yaparsın. İşin bittikten sonraki dört hafta içinde hastalanır ve WW almazsan bildirim yolu, eski işvereninin Ziektewet riskini kendisinin üstlenip üstlenmediğine bağlıdır.

Eski işverenin bir eigenrisicodrager (Ziektewet riskini kendisi üstlenen işveren) ise işin bittikten sonra Ziektewet ödeneğini normalde kendisi öder ve işe dönüş sürecini yürütür. Hamilelikle ilgili hastalık veya organ bağışı gibi bazı özel Ziektewet ödeneklerini ise UWV öder. Hangi yolun sana uygulandığını işverenine sor.

Riskini kendisi üstlenen işverenin olağan bildirim yolunda (Harici site, yeni sekmede açılır), işin ilk 104 hastalık haftası içinde biterse işverenin sözleşmenin son gününden itibaren altı hafta içinde bildirim yapar. Özel bir ödeneği UWV ödüyorsa farklı süreler uygulanabilir.

İşin bittikten sonraki dört hafta içinde hastalanır ve WW almazsan eski işvereninin Ziektewet riskini kendisinin üstlenip üstlenmediğini kontrol et. Üstleniyorsa bu işverenle gecikmeden iletişime geç. Olağan durumda işveren, ilk hastalık gününden itibaren altı hafta içinde UWV’ye bildirim yapar. Özel bir ödeneği UWV ödüyorsa farklı süreler uygulanabilir.

Ziektewet ödeneği genellikle UWV günlük ücretinin %70'idir; yasal azami tutar uygulanır. Koşulları sağlayan hamilelik, doğum ve organ bağışı durumlarında %100 ödenir. Hastalık süresi normalde ilk hastalık gününden itibaren en fazla 104 haftadır.

Belirli süreli sözleşmen, altı haftadan uzun süren bir hastalıktan sonra biterse normalde işvereninle birlikte işe dönüş raporu hazırlaman gerekir. UWV, 6–10 hafta süren hastalıkta kısaltılmış raporu kabul eder. 10 haftadan itibaren normalde tam rapor gerekir. Üç ay içinde tamamen iyileşmen beklenmişse ve işe dönüş çalışması yapılmadıysa da kısaltılmış rapor kullanılabilir. Ziektewet riskini kendisi üstlenen işverenin, Ziektewet başvurusu için bu rapora ihtiyacı yoktur.

Geçici iş bulma ajansı rehberi ve WW rehberi, bu sözleşme ve ödenek yollarını açıklar.

Zaten hastayken tatile çıkmak için önce işvereninden izin iste. Tatilini planlarken işe dönüş randevularını kontrol et. Onaylanan tatil günlerinde, hastalık ücretin %70 olsa bile normal ücretinin %100'ü ödenir.

Tamamen veya kısmen hastayken yasal tatil saatlerin birikmeye devam eder. CAO veya sözleşmen, yasal hakkın üzerindeki ek tatil saatleri için farklı kurallar koyabilir.

Önceden planlanmış tatilde hastalanırsan işyerinin usulüne göre bildirim yap. Bu günler normalde tatil hakkından düşülmez. Kabul edersen tatil günü sayılabilir. Yazılı bir anlaşma da işvereninin ek tatil günlerini düşmesine izin verebilir.

Bir işverenin varken yurt dışında hastalanırsan en kısa sürede işverenine bildir. Sana ulaşılabilecek bir adres ver. İşyerinin usulünü ve bedrijfsarts’ın talimatlarını izle. Hangi belgelerin gerekeceği, uygulanan usule ve durumuna bağlıdır.

Ziektewet alıyor ve yurt dışına gitmeyi planlıyorsan yola çıkmadan en az iki hafta önce UWV’ye haber ver (Harici site, yeni sekmede açılır). Ulaşılabilir durumda kal. Postalarını kontrol edecek birini ayarla veya tatil adresini UWV’ye posta adresin olarak bildir. İşe dönüş sürecindeysen önce iş ya da işe dönüş danışmanınla tatil planını görüş. İyileşme ve işe dönüş yükümlülüklerin sürer. Yurt dışındayken de UWV’nin istediği sağlık randevularına katılman gerekir. UWV’nin istediği muayene ve incelemelere katılmalı ve iş birliği yapmalısın.

İşverenin olmadan yurt dışında hastalanırsan ödeneğe hak kazanıp kazanmadığını öğrenmek için en geç hastalığının ikinci gününde UWV ile iletişime geç.

İşverenin normalde ilk 104 hastalık haftasında veya loonsanctie nedeniyle uzayan sürede seni işten çıkaramaz. Geçerli bir deneme süresi, UWV işten çıkarma başvurusunu aldıktan sonra başlayan hastalık ve geçerli bir neden olmadan işe dönüş sürecine katılmama, istisnalar arasındadır.

Sık sık kısa süreli hastalanmak, sıkı mahkeme koşulları altında ayrı bir işten çıkarma nedeni olabilir. Ancak tek başına hastalık sırasındaki işten çıkarma korumasını kaldırmaz.

Belirli süreli sözleşmen, hastayken de kararlaştırılan tarihte sona erebilir.

104 hafta sonra işten çıkarılma otomatik değildir. İşverenin yasal koşulları sağlamalı ve doğru yolu kullanmalıdır. Uzun süreli çalışamama durumunda bu yol normalde UWV’dir.

Yazılı işten ayrılma anlaşmasından normalde iki hafta içinde dönebilirsin. Anlaşmada bu hakkın belirtilmemişse süre üç haftadır. Geri dönme süresine güvenmek yerine imzalamadan önce danışmanlık al.

UWV, hastalanmadan önce kazanabileceğin tutarla hâlâ kazanabileceğin tutarı karşılaştırır. Yalnızca teşhisin ödeneğe hak kazanıp kazanmadığını belirlemez. Gelir elde etme kapasitenin ne kadar azaldığı ve bu kaybın kalıcı olup olmadığı, uygulanacak yolu belirler.

Gelir elde etme kapasitesinde tam %35 kayıp, WIA'nın oran koşulunu karşılar. Tablo olası sonuçları gösterir.

WIA başvurusu, ödenek alacağını veya belirli bir tutar ödeneceğini garanti etmez. 88. haftada gelen mektubundaki kesin son tarihe kadar başvur. Başvurunun durumunu Mijn UWV’de kontrol et.

Bir loonsanctie sırasında işverenin, eksik işe dönüş çalışmalarını tamamlarken ücretini ödemeye devam eder.

Ücret ödemesinin sonuna yaklaşırken WIA kararı gecikirse gelir boşluğu hakkında UWV ile iletişime geç. Avans alıp alamayacağını sor.

Bildirim, ücret veya karar konusunda sorun çıktığında yazılı kanıtları sakla. Aşağıdaki tabloda sorununa uygun ilk adımı bul.

Hastalık, inburgering (topluma uyum) sürecini de zamanında tamamlamanı engelliyorsa uyum süren için ek süre koşullarını kontrol et. İşte hastalık iznine çıkman, bu son tarihi otomatik olarak uzatmaz.

Hastalık izni boyunca şu belgeleri ve kontrol bilgilerini bir arada tut:

• Verzuimprotocol, iş sözleşmen ve CAO.
• İlk hastalık günün ve işverenin veya bedrijfsarts ile yaptığın her anlaşma.
• Ücret ödeme oranın, bekleme günlerin ve sözleşmenin bitiş tarihi.
• Hastalık sürerse takviminde 6, 8, 42, 52, 88, 91 ve 93. haftalar.
• UWV’den gelen her mektup ve mektuptaki son tarih.

Sözleşme kuralları için Hollanda iş sözleşmeleri rehberine bak. Tedavi ve sevk için huisarts rehberine bak. Hastalığında stres veya başka bir ruh sağlığı sorunu da rol oynuyorsa Hollanda’da ruh sağlığı hizmetleri rehberini oku.